رئیس هیئت‌مدیره شرکت سیمرغ سامانه: هدف از تاب‌آوری فقط بقا نیست؛ باید به توسعه برسیم

مراسم گرامیداشت روز جهانی ارتباطات با عنوان «شریان‌های ارتباطی پایدار ایران؛ حماسه تاب‌آوری در جنگ تحمیلی سوم» امروز، یک‌شنبه ۲۷ اردیبهشت ۱۴۰۵ در سالن قلم کتابخانه ملی در حالی برگزاری است.

در ابتدای این مراسم، مهدی حاتمیان، مشاور معاون سیاست‌گذاری و برنامه‌ریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال و رئیس دبیرخانه توسعه کارگروه اقتصاد دیجیتال به شعار ملی این نشست اشاره کرد: «شریان‌های ارتباطی پایدار ایران؛ حماسه تاب‌آوری در جنگ تحمیلی سوم». شعاری که الهام‌گرفته از شعار اتحادیه جهانی مخابرات است: «شریان‌های دیجیتال برای تقویت تاب‌آوری در یک جهان متصل».

رئیس دبیرخانه توسعه کارگروه اقتصاد دیجیتال که دبیر اجرایی این مراسم است در ادامه برنامه پیام ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، به مناسبت روز جهانی ارتباطات را قرائت کرد.

در ادامه این مراسم محمدحسن مقدم‌فر، رئیس هیئت‌مدیره شرکت سیمرغ سامانه تهران، در سخنرانی خود به موضوع «معماری تاب‌آوری تهاجمی» پرداخت. موضوعی که به باور او الزام و ضرورت امروز کسب‌وکارهای کشور است. او این مدل تاب‌آوری را بسیار موثرتر از تاب‌آوریِ صرف دانسته و توضیح داد:

تاب‌آوری محض منجر به مرگ تدریجی سازمان می‌‌شود چون نگاهش نگاه بازگشت به وضعیت پیش از بحران است، نه توسعه. در زمان بحران قطعا مارپیچ مرگ نقدینگی پدید می‌آید اما نباید اجازه بدهیم که این مارپیچ بر سازمان حکمفرما شود. در صورت حکمفرما شدن آن، بحران روزمرگی ایجاد می‌شود، افول نگاه بلندمدت پدید می‌آید، دارایی‌های بلندمدت سازمان از بین می‌رود و برند فراموش می‌شود. بنابراین، تاب‌آوری فقط پوسته خالی و ظاهری سازمان را نگاه می‌دارد اما عمقی در سازمان وجود نخواهد داشت.

- محمدحسن مقدم‌فر، رئیس هیئت‌مدیره شرکت سیمرغ سامانه تهران

مقدم‌فر توضیح می‌دهد که در نگاه فعلی ما شرکت‌ها تلاش می‌کنند به یک شرکت تاب‌آور تبدیل شوند اما «در معماری تاب‌آوری تهاجمی مهم این است که شرکت به یک توسعه جدید برسد نه این که فقط تاب‌آور شود. هدف و غایت در این مدل رسیدن به تاب‌آوری و خروج از وضعیت بحران نیست، این است که توسعه در شرکت محقق شود.»

او معتقد است که بسیاری از کشورهای موفق امروز در حوزه اقتصاد کشورهایی بوده‌اند که بحران‌هایی مثل جنگ را پشت سر گذاشته و دقیقا با همین مدل «معماری تاب‌آوری تهاجمی» توانسته‌اند به لحاظ اقتصادی پیشرفت کنند:

«آلمان و ژاپن هر دو کشورهایی هستند که پس از جنگ توانستند اقتصاد خود را شکوفا کنند. آلمان که در جنگ جهانی دوم ویران شده بود اکنون اقتصاد اول اروپای غربی است. ژاپن هم که تجربه جنگ و بمب اتم را داشته است در آسیا، پس از چین به میزان قابل توجهی از همه کشورها جلوتر است.»

رئیس هیئت‌مدیره شرکت سیمرغ سامانه تهران در ادامه ویتنام را هم مثال می‌زند: «ویتنام که ۲۲ سال با آمریکا جنگیده و بر اساس تئوری‌های جنگ برنده هم شده، طی ۱۰ سال توانست حجم صادراتش به آمریکا را دائما افزایش دهد. یعنی به توانایی‌ای رسیده که می‌تواند از گذرگاه کیفی آمریکا عبور کند.»

به باور مقدم‌فر، این مثال‌ها نشان می‌دهد که با وجود این بحران‌ها، کشورها با مدل تاب‌آوری تهاجمی نه‌تنها تاب‌آور شده‌اند که موفق شده‌اند توسعه هم پیدا کنند.

او حتی مثالی از ایران می‌آورد: «در دوره بحرانی مثل دوران کرونا کشور ما در حوزه فناوری اطلاعات جهش اقتصادی داشت. برای مثال، در حوزه‌های پذیرش آموزش الکترونیکی، توسعه حجمی و ریالی پرداخت‌های الکترونیک، خرده‌فروشی پلتفرمی، حوزه فین‌تک، پذیرش دفاتر کاری مجازی و... توانستیم پیشرفت‌های قابل توجهی پیدا کنیم. هرچند هنوز هم در این زمینه ضعف‌هایی وجود دارد اما همواره در مسیر توسعه است.»

مقدم‌فر با ذکر همه نمونه‌ها نتیجه می‌گیرد که با مدل تاب‌آوری تهاجمی می‌توانیم باور کنیم که کشور می‌تواند از بحران عبور کند و به توسعه هم برسد.

البته رئیس هیئت‌مدیره شرکت سیمرغ باور دارد که برای تحقق این مساله در وضعیت بحران صرفا نباید برنامه بازگشت به وضعیت پیش از تنش را در نظر گرفت:

خطرناک‌ترین اتفاق این است که ما شبیه به قبل از جنگ فکر کنیم. باید واقع‌گرا باشیم و از رویاپردازی‌های گذشته یا شعارزدگی پرهیز کنیم. پویایی و اصل چابکی بسیار مهم است و باید تهدیدها را به فرصت تبدیل کرد. نباید فقط به تاب‌آوری فکر کنیم بلکه باید‌ نگاه بهینه‌سازی تحول‌گرای توسعه‌ای داشته باشیم.

- محمدحسن مقدم‌فر، رئیس هیئت‌مدیره شرکت سیمرغ سامانه تهران

نکته مهم در این فرایند این است که مدیران ارشد تمرکز کافی داشته باشند تا بتوانند تصمیمات صحیح را اتحاذ کنند. به کلیات فکر کند و جزئیات را اجرا کند. مساله‌ای که مقدم‌فر معتقد است در کشور ما وجود ندارد و مدیران تمرکز کافی برای این امر را ندارند.

به باور او، یکی از گام‌های مهم در این فرایند این است که شرکت از هوش مصنوعی بیشتر بهره ببرد، چراکه انسان‌ها در بحران بیشتر درگیر احساسات می‌شوند اما احساسات در هوش مصنوعی جایی ندارد.

رئیس هیئت‌مدیره شرکت سیمرغ پیشنهاد دیگری هم برای شرایط فعلی دارد: «الان بهترین موقعیت است که تحول دیجیتال را در سازمان‌ها انجام دهیم چون در زمان‌های عادی پذیرش تحول دیجیتال سخت‌تر اتفاق می‌افتد اما در بحران پذیرش بیشتر است.»

هم‌چنین به باور او ضروری است که بروکراسی سازمان‌ها کمتر شود و بیشتر به سمت چابک‌سازی حرکت کنند: «حتی اگر گروه یا شخصی در سازمان هست که امکان چابکی را از سازمان می‌گیرد باید بی‌رحمانه حذف شود.»

محمدحسن مقدم‌فر در پایان صحبت‌های خود تصریح کرد که در موضوع قطعی اینترنت یکی از مقصران اصلی فعالان حوزه ارتباطات و فناوری اطلاعات هستند:

من از قطعی اینترنت دفاع نمی‌کنم اما باید به این باور برسیم که هرچند اینترنت برای اقتصاد ابزار است اما وقتی نیست اقتصاد و کارآفرین باید راه میان‌بر پیدا کند. به نظر من، مقصر بسته شدن اینترنت ما فعالان حوزه فناوری اطلاعات و ارتباطات هستیم. دلیل این که امنیت ملی مجبور می‌شود اینترنت را ببندد ما متخصصین این حوزه هستیم.

- محمدحسن مقدم‌فر، رئیس هیئت‌مدیره شرکت سیمرغ سامانه تهران