بازار بی‌رمق گردشگری؛ تقاضای حداقلی اقامتگاه در دی‌ماه، کاهش ۲۵ درصدی رزروهای نوروزی

بازار اقامتگاه‌های غیرهتلی در سال‌های اخیر به یکی از بخش‌های قابل‌اتکا برای سنجش رفتار سفر در ایران تبدیل شده است. جاباما در گزارش اخیر خود با تحلیل داده‌های جست‌وجوی مرتبط با کلیدواژه «اجاره ویلا» تصویری از نوسانات تقاضا، درآمد میزبان‌ها و نرخ اشغال ارائه کرده است؛ داده‌هایی که نشان می‌دهد دی ۱۴۰۴ یکی از کم‌رمق‌ترین مقاطع این بازار بوده؛ وضعیتی که اگر تداوم داشته باشد مسیر این بازار در ماه‌های آینده را هم نمی‌توان چندان روشن پیش‌بینی کرد.

بررسی روند جست‌وجو در گوگل نشان می‌دهد میزان تقاضا برای رزرو اقامتگاه در دی ۱۴۰۴ به پایین‌ترین سطح خود رسیده است. حجم جست‌وجو در گوگل یکی از شاخص‌های اصلی برای تخمین اندازه کلی بازار محسوب می‌شود و افت آن به معنای کاهش تمایل به سفر و رزرو در این بازه زمانی است. آماری که با توجه به وضعیت کشور و شکل‌گیری اعتراضات در بسیاری از شهرها دور از انتظار هم نبود.

تحولات ناشی از اعتراضات دی ۱۴۰۴ تاثیر مستقیمی بر متغیرهای مالی بازار داشته است و برای مثال، میانگین قیمت دلاری هر «اتاق‌شب» را با ۴۱ درصد کاهش روبه‌رو کرده است. نکته هشداردهنده‌تر اما این است که تقاضای کاربران برای رزروهای نوروزی در بهمن‌ماه ۲۵ درصد افت کرده و این در حالی است که نوروز و تعطیلات ابتدای فروردین‌ماه یکی از طلایی‌ترین بازه‌های زمانی برای سفر و پلتفرم‌های ارائه اقامتگاه آنلاین است.

اگر افتی که این پلتفرم‌ها در بهمن ۱۴۰۴ نسبت به سال گذشته تجربه‌ کرده‌اند تداوم داشته باشد، روزهای خوبی پیش روی این کسب‌وکارها نمی‌تواند باشد. همچنین درآمد دلاری میزبان‌ها با کاهش ۶۰ درصدی مواجه شده؛ رقمی که از فشار سنگین بر فعالان این بخش حکایت دارد. البته با توجه به تورم و افزایش هزینه‌های زندگی کاهش میزان سفر یا رزرو اقامتگاه‌ها موضوع دور از انتظاری هم نیست.

آمارها نشان می‌دهد که نرخ اشغال اقامتگاه‌ها از هفته ششم سال ۱۴۰۳ تا هفته ۴۶ سال ۱۴۰۴ روندی نزولی داشته است. این شاخص در مقایسه با هفته مشابه سال گذشته نیز ۳۶ درصد کاهش را ثبت کرده است.

همان‌طور که وضعیت اقتصادی کشور در سال جاری نسبت به سال گذشته کاملا متفاوت بوده و قیمت‌ همه کالاها و خدمات جهش چشمگیری داشته است، مقایسه میزان جست‌وجو در هفته ۴۸ سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ نیز رفتار کاملا متفاوت بازار در این دو سال را نشان می‌دهد.

اقامتگاه‌های شمال کشور نشانه‌هایی از بازیابی را تجربه می‌کنند و روند جست‌وجو در این منطقه رو به بهبود است. در مقابل، بازار جنوب کشور با ۳۶ درصد افت نسبت به سال گذشته، بیشترین ریزش را ثبت کرده و هنوز به وضعیت عادی بازنگشته است.

علاوه بر التهاب و نابه‌سامانی‌های اجتماعی و سیاسی، قاعدتا افزایش شدید هزینه‌های زندگی هم در این کاهش نقش داشته است. با توجه به این که سفر به استان‌های جنوبی همواره گران‌تر از سفر به خطه شمالی کشور است، افزایش قیمت‌ها قاعدتا سفر به این شهرها را هم به دور از دسترس‌تر کرده اما شهرهای شمالی کماکان مقصد در دسترس‌تری هستند.

به گفته جاباما، در روزهای منتهی به تعطیلات نوروز نشانه‌هایی از بازگشت تقاضا دیده می‌شود. میزان جست‌وجو برای سفرهای نوروزی اکنون به ۷۵ درصد سطح مشابه سال گذشته رسیده است. به عبارت دقیق‌تر، میزان افت تقاضا از ۶۵ درصد به ۲۵ درصد کاهش یافته است.

آمارها نشان می‌دهد که با وجود روند کاهشی در میزان رزرو اقامتگاه از نیمه دی تا حدود نیمه‌های بهمن ۱۴۰۴، میزان رزرو اقامتگاه‌ها در چند هفته اخیر نشان می‌دهد تعطیلات بهمن‌ماه کمی روند سفرها را به روال سابق بازگردانده است. در دو هفته اخیر و هم‌زمان با ثبات نسبی شرایط و تعطیلات متوالی ۱۵ و ۲۲ بهمن، نرخ اشغال ۴۳ درصد رشد کرده است؛ افزایشی که می‌تواند نشانه‌ای از بازگشت تدریجی بازار به حالت عادی باشد.

در مجموع، بازار رزرو اقامتگاه‌های غیرهتلی در ماه‌های اخیر با افتی کم‌سابقه روبه‌رو شده؛ اما داده‌های جدید حاکی از آن است که کف تقاضا پشت سر گذاشته شده و بازار تا این لحظه در مسیر بازیابی تدریجی قرار دارد. البته روند بازیابی تا زمانی می‌تواند ادامه پیدا کند که شرایط پایدار بماند و رخداد تازه‌ای جامعه را تحت تاثیر قرار ندهد.