۸۰ درصد گوشی‌های بازار ایران زیر ۳۰۰ دلار قیمت دارند؛ سلطه ۴۵ درصدی سامسونگ بر بازار موبایل

براساس گزارش جدید مرکز پژوهش‌های مجلس و داده‌های سامانه همتا، تا شهریور ۱۴۰۴ مجموعا ۱۰۶ میلیون دستگاه گوشی و تبلت در کشور ثبت شده و بازار موبایل با ارزبری متوسط سالانه ۳ میلیارد دلار، یکی از بزرگ‌ترین بخش‌های وارداتی کشور است؛ بازاری که در آن ۸۰ درصد گوشی‌ها کمتر از ۳۰۰ دلار قیمت دارند اما مدل‌های گران‌تر، نیمی از کل ارز تخصیصی واردات گوشی را مصرف می‌کنند.

از ۱۰۶ میلیون گوشی و تبلت واردشده به کشور حدود ۸۸.۵ میلیون دستگاه گوشی هوشمند بوده، ۱۶.۵ میلیون دستگاه گوشی دکمه‌ای (فیچرفون) وارد کشور شده و انواع تبلت هم سهم واردات ۱.۲ میلیون دستگاه داشته است.

از نظر سهم تعدادی (رجیسترشده)، چهار برند اصلی بازار سامسونگ، شیائومی، نوکیا و اپل هستند اما در این میان برتری با برند سامسونگ است که ۴۵ درصد سهم بازار موبایل ایران را در اختیار دارد. شیائومی با ۲۴ درصد رتبه دوم را دارد و سهم دو برند دیگر کمتر از این‌هاست. ۱۲ درصد گوشی‌های ایران از برند نوکیا و ۶ درصد متعلق به شرکت اپل است.

البته در این گزارش تاکید شده که تحلیل دقیق بازار تنها با اتکا به سهم تعدادی ممکن نیست و باید سهم ارزشی هر برند نیز هم‌زمان بررسی شود؛ زیرا تفاوت معنادار در متوسط قیمت محصولات، تصویر کاملاً متفاوتی از وزن اقتصادی هر نشان تجاری ارائه می‌دهد.

برای مثال، با وجود سهم ۱۲ درصدی نوکیا از نظر تعداد، متوسط قیمت هر گوشی این برند در کشور کمتر از ۲۵ دلار برآورد شده، چراکه عمده گوشی‌های نوکیا از نوع فیچرفون (یا همان گوشی‌های دکمه‌ای) است که نسبت به گوشی‌های هوشمند ارزان‌ترند. از سوی دیگر اما متوسط قیمت هر گوشی آیفون حدود هزار دلار است و همین اختلاف قیمتی باعث می‌شود سهم ارزشی این دو برند فاصله کاملا متفاوتی با سهم تعدادی آن‌ها داشته باشد.

بررسی سهم ارزشی برندها از کل بازار در سال‌های اخیر نشان می‌دهد سامسونگ در سال ۱۴۰۱ حدود ۴۶ درصد از ارزش بازار را در اختیار داشته که این عدد در سال ۱۴۰۲ به ۳۸ درصد کاهش یافته و در سال ۱۴۰۳ دوباره به ۴۵ درصد رسیده است. ارزش واردات این برند نیز به‌ترتیب ۱.۵ میلیارد دلار (سال ۱۴۰۱)، ۱.۳ میلیارد دلار (سال ۱۴۰۲) و ۱.۱ میلیارد دلار (سال ۱۴۰۳) گزارش شده است.

شیائومی در همین بازه سهم ارزشی ۲۴ درصدی در سال ۱۴۰۱، ۲۹ درصدی در سال ۱۴۰۲ و ۲۸ درصدی در سال ۱۴۰۳ داشته است. اپل نیز سهمی معادل ۲۶ درصد در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ داشته اما در سال ۱۴۰۳ این سهم به ۲۱ درصد کاهش یافته است.

در مقابل، نوکیا با وجود سهم تعدادی دو رقمی، سهم ارزشی بسیار پایین‌تری داشته و سهم آن از ارزش بازار در سال‌های ۱۴۰۱ و ۱۴۰۲ حدود یک درصد و در سال ۱۴۰۳ حدود ۰.۴ درصد بوده است. سهم سایر برندها نیز از ۳ درصد در سال ۱۴۰۱ به ۵ درصد در سال ۱۴۰۲ و ۶ درصد در سال ۱۴۰۳ ذکر شده است.

گزارش تاکید می‌کند با توجه به ثبات نسبی سهم برندها پس از اجرای طرح رجیستری، این برآوردهای ارزشی قابلیت تعمیم به کل ارزش بازار گوشی‌های موجود کشور را دارند.

صنعت واردات گوشی تلفن همراه یکی از ارزبرترین بخش‌هاست و طبق داده‌های پنج سال اخیر، این حوزه به‌طور متوسط سالانه حدود ۳ میلیارد دلار ارزبری داشته است.

تا پیش از اجرای طرح رجیستری در سال ۱۳۹۸، واردات رسمی سالانه کمتر از ۳ میلیون دستگاه و کمتر از ۵۰۰ میلیون دلار بود؛ اما پس از تکمیل این طرح، آمار رسمی واردات جهش قابل‌توجهی داشت. مرکز پژوهش‌ها اعلام کرده که این تغییر بیانگر سهم بالای قاچاق در سال‌های پیش از اجرای رجیستری است که پس از اجرای طرح، به کانال رسمی واردات منتقل شده است.

تحلیل بازار مصرف بر اساس بازه‌های قیمتی در سال ۱۴۰۲ نشان می‌دهد قیمت بیش از ۸۰ درصد گوشی‌های مورد استفاده ایرانی‌ها کمتر از ۳۰۰ دلار است و این گوشی‌ها حدود ۵۰ درصد از کل ارز تخصیص‌یافته به واردات موبایل را به خود اختصاص داده‌اند.

۵۰ درصد باقی‌مانده ارز تخصیصی هم صرف واردات ۲۰ درصد گوشی‌هایی می‌شود که بالای ۳۰۰ دلار قیمت دارند. این توزیع دوگانه نشان می‌دهد بخش کوچکی از بازار از نظر تعداد، سهمی برابر با اکثریت بازار از نظر مصرف ارز دارد؛ موضوعی که در شرایط محدودیت منابع ارزی، به یکی از محورهای اصلی بحث‌های سیاست‌گذاری در حوزه واردات موبایل تبدیل شده است.

*نسخه کامل گزارش را اینجا بخوانید.