اولین نمایشگاه بینالمللی هوش مصنوعی برگزار میشود/ اپراتور هوش مصنوعی در راه است
احسان چیتساز، معاون سیاستگذاری و برنامهریزی توسعه فاوا و اقتصاد دیجیتال، در نشست خبری نخستین نمایشگاه تخصصی هوش مصنوعی، از نقش کلیدی این فناوری در آینده تولید ناخالص ملی گفت. به باور او هوش مصنوعی زمین بازی اقتصاد را تغییر داده و وزارت ارتباطات در حال فراهمسازی زیرساختهای قانونی و پردازشی برای این جهش بزرگ است.
هفته گذشته چارچوب فعالیت اپراتور هوش مصنوعی در هیأت دولت به تصویب رسید و فراخوان شناسایی شرکتهای مشارکتکننده برای این پروژه، هفته آینده منتشر خواهد شد. این اپراتور کار خود را با ظرفیت پردازشی ۲۰ پتافلاپس آغاز میکند و طبق برنامهریزیها، این ظرفیت طی سالهای آینده به ۵۰ پتافلاپس افزایش خواهد یافت.- احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات
چیتساز افزود: «برای پایداری اقتصادی این بخش، وزارت ارتباطات خرید تضمینی از ظرفیت این اپراتورها را در دستور کار قرار داده تا بخش خصوصی با اطمینان بیشتری در این زیرساختها سرمایهگذاری کند.»
چارچوب فعالیت اپراتور هوش مصنوعی در هیأت دولت تصویب شد
او با اشاره به لزوم رشد سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص ملی گفت: «برای این که سهم اقتصاد دیجیتال را به ۱۰ درصد برسانیم، نیازمند سرمایهگذاری حدود ۱۰ میلیارد دلاری هستیم. تاکنون با تلاشهای انجامشده، حدود ۱/۶۸ میلیارد دلار تامین مالی در لایههای اتصال و زیرساختهای پردازشی صورت گرفته اما همچنان به جذب منابع بیشتر و مشارکت گستردهتر بخش خصوصی نیاز داریم.»
چیتساز با ابراز نگرانی از از دست رفتن ۲۷ درصد از منابع انسانی متخصص در سه سال گذشته، از برنامههای جبرانی دولت خبر داد و گفت:
پلتفرم ایران دیجیتال با هدف تربیت ۵۰۰ هزار نیروی متخصص در حوزه هوش مصنوعی و اقتصاد دیجیتال پیشبینی شده است. ما باید سرمایه انسانی ازدسترفته را بازسازی کنیم تا نیازهای آینده صنعت فاوا تامین شود.- احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات
آزادسازی دادهها و بازارگاه داده
معاون سیاستگذاری فاوا، داده را هسته اصلی هوش مصنوعی دانست و اضافه کرد: «پیشنویس سند حکمرانی داده به نهادهای مربوطه ارائه شده و با همکاری وزارت اقتصاد، سند بازارگاه داده نیز تهیه شده است. هدف ما این است که دادههای انباشته شده در سرورهای دستگاههای مختلف اجرایی را از طریق چارچوبهای قانونی در اختیار زنجیره ارزش هوش مصنوعی قرار دهیم تا هسته اصلی نوآوری شکل بگیرد.»
در لایه اپلیکیشن و کاربردیسازی، نیز معاونت علمی ریاستجمهوری از طریق ستاد هوش مصنوعی در حال فعالیت است و نمایشگاه پیشرو میتواند بهترین فرصت برای معرفی این ظرفیتها باشد.
معاون سیاستگذاری فاوا، در پاسخ به سوالی درباره موازیکاری سازمانهای مختلف در حوزه هوش مصنوعی، از نهایی شدن نقشه راه و تقسیم کار ملی در سطح هیئت دولت خبر داد. چیتساز درباره نقش وزارت ارتباطات هم گفت:
توسعه زیرساختهای ارتباطی، حکمرانی داده و ایجاد قطبهای مراکز داده به عنوان ماموریتهای اصلی بر عهده وزارت ارتباطات است. اکشنپلنها و ابزارهای تامین مالی این پروژهها آماده شده و با سرعت دنبال میشود تا عقبماندگی ملی در این حوزه جبران شود.- احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات
توسعه هوش مصنوعی نیازمند حدود ۵ هزار مگاوات انرژی است
او درباره نقش معاونت علمی نیز گفت: «همانطور که در دوران توسعه اینترنت، معاونت علمی متولی توسعه زیستبوم و لایه اپلیکیشن بود، در این دوران نیز ضمن بر عهده داشتن مسئولیت دبیرخانه، ماموریت توسعه زیستبوم و لایه کاربردها را دنبال میکند. سایر دستگاهها نیز موظفاند برنامههای تحول دیجیتال خود را به تصویب کارگروه اقتصاد دیجیتال و ستاد ملی هوش مصنوعی برسانند.»
چیتساز به ماموریت مشترک وزارتخانههای ارتباطات و نیرو اشاره کرد: «توسعه هوش مصنوعی در ایران نیازمند حدود ۵ هزار مگاوات انرژی است. به همین منظور، برنامهای مشترک برای تامین این نیاز در حال اجراست که هماکنون از یک خط اعتباری ۷۰۰ میلیون یورویی سرمایهگذاری خارجی برای رفع زیرساختهای انرژی مرتبط با مراکز پردازشی استفاده میکنیم.»
بخش خصوصی، متولی اصلی تامین زیرساختهای پردازشی
معاون سیاستگذاری فاوا در پاسخ به شایعاتی مبنی بر ورود دولت به واردات سختافزارهای پردازشی (GPU) تصریح کرد:
تامین جیپییو ماموریت مستقیم وزارت ارتباطات یا معاونت علمی نیست؛ بلکه این وظیفه بر عهده اپراتورهای بخش خصوصی است. تجربه نشان داده دولت نمیتواند کیفیتی را که بخش خصوصی در ارائه خدمات شبانهروزی دارد، تضمین کند. وظیفه تنها تسهیلگری و پایدارسازی اقتصاد این بخش است.- احسان چیتساز، معاون وزیر ارتباطات
او افزود: «ما در جاهایی که بازار با شکست مواجه میشود یا ریسک بالایی دارد، با ابزارهایی مثل پیشخرید سرویس، ریسک اپراتور را کاهش میدهیم. هیچ کجای دنیا دولت متولی تامین زیرساخت پردازشی نیست و در ایران نیز این ظرفیت باید توسط بخش خصوصی تامین شود.»
عقبماندگی در اجرا
مهدی اسدی، مدیرعامل شرکت ایده تجارت هرمس، در این نشست خبری. او با اشاره به شکاف موجود میان پتانسیلهای علمی و پذیرش سازمانی در کشور، تاکید کرد که نمایشگاه هوض مصنوعی برخلاف همایشهای مرسوم، بر ارائه محصول و مانور قدرت تکنولوژیک متمرکز است.
او با تحلیل روند جهانی فناوری گفت: «بررسیها نشان میدهد که سرعت انقلابهای صنعتی در بازه ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۵ بهشدت افزایش یافته. اگر این گردنه تاریخی هوش مصنوعی را از دست بدهیم، جبران فاصله ایجادشده در ۴۰ یا ۵۰ سال آینده غیرممکن خواهد بود. در حال حاضر کشورهای منطقه مانند مصر، عربستان، پاکستان و حتی ازبکستان در حال برگزاری نمایشگاههای تخصصی هستند و رویکرد خود را از نگاه صرفا دانشگاهی به سمت اقتصاد دانشبنیان تغییر دادهاند.»
سیستم حاکمیتی هنوز نتوانسته از ظرفیت هوش مصنوعی موجود در کشور برای خیزش اقتصادی استفاده کند
اسدی به وضعیت ایران در شاخصهای جهانی اشاره کرد: «طبق گزارشهای رسمی، ایران از نظر فقر دانش هوش مصنوعی رنج نمیبرد، مشکل اصلی ما در استقرار سیستم و تصمیمگیریهای اجرایی است. سیستم حاکمیتی هنوز نتوانسته از این ظرفیت برای خیزش اقتصادی استفاده کند.»
به گفته مدیرعامل شرکت هرمسدر این نمایشگاه ۴۰ مهمان خارجی حاضر میشوند که برای تسهیل ارتباطات، یک وباپلیکیشن اختصاصی طراحی شده و از طریق آن نشستهای B2B مدیریت میشود.
محورهای کلیدی؛ از هوشمندسازی صنایع تا صنایع خلاق
اسدی محورهای اصلی نمایشگاه را فناوریهای نوظهور، راهکارهای شهری و اجتماعی و هوشمندسازی صنایع سنگین برشمرد و اضافه کرد: «در این رویداد به دنبال راهکارهای هوش مصنوعی برای چالشهای کشور در حوزههای محیط زیست، انرژی، سلامت، امنیت و آموزش هستیم.»
صدیف بیکزاده، مدیرعامل شرکت سهامی نمایشگاههای بینالمللی ایران، در نشست خبری نخستین دوره نمایشگاه بینالمللی هوش مصنوعی با اشاره به این که ایران در تولید علم نانو و فناوریهای نوظهور رتبههای بالایی دارد، گلوگاه اصلی کشور را در مرحله اجرا و کاربردیسازی دانش دانست.
رفع چالش بهرهوری در برنامه هفتم توسعه
بیکزاده گفت: «طبق برنامه هفتم توسعه، کشور باید سالانه به رشد اقتصادی ۸ درصدی دست یابد که مقرر شده ۲/۸ درصد از این رشد، از محل ارتقای بهرهوری عوامل تولید تامین شود. هوش مصنوعی دقیقا همان ابزاری است که میتواند با کاهش هزینههای تولید و افزایش دقت در ارائه کالا و خدمات، ما را به این هدف بزرگ برساند.»
هوش مصنوعی با کاهش هزینه تولید و افزایش دقت در ارائه کالا و خدمات، میتواند رشد اقتصادی سالانه ۸ درصد را محقق کند
مدیرعامل شرکت نمایشگاهها با مقایسه سهم اقتصاد دیجیتال ایران با جهان اضافه کرد: «در حال حاضر سهم اقتصاد دیجیتال از تولید ناخالص داخلی به طور متوسط حدود ۱۵ درصد است و در برخی کشورهای توسعهیافته این عدد به ۴۰ تا ۴۵ درصد میرسد. این در حالی است که سهم فعلی ما بسیار پایینتر از این ارقام است و طبق برنامه هفتم، باید این شاخص را به ۱۵ درصد برسانیم.»
او از تغییر رویکرد در مدیریت خدمات نمایشگاهی نیز خبر داد: «ما در شرکت سهامی نمایشگاهها به سمتی حرکت میکنیم که ابزارهای خدماتی خود را با استفاده از هوش مصنوعی ارتقا دهیم. در این دوره نیز با برگزاری کارگاههای آموزشی و ورکشاپهای تخصصی، فضایی را فراهم کردهایم تا دانشجویان و متخصصان بتوانند جدیدترین دستاوردهای لبه تکنولوژی را لمس کنند.»
فراخوانی برای صادرکنندگان خدمات هوش مصنوعی
امیر روشن، معاون سازمان توسعه تجارت ایران، نیز AI را فراتر از یک ابزار فنی و در واقع، یک بازار بزرگ اقتصادی توصیف کرد. او با اشاره به پیشبینی حجم ۲۷ تریلیون دلاری بازار هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۰، بر لزوم تغییر نگاه سنتی به تجارت و پذیرش AI بهعنوان دستیار هوشمند تصمیمگیری تاکید کرد.
معاون سازمان توسعه تجارت با مقایسه مزیتهای صادرات خدمات نسبت به کالا گفت: «خدمات هوش مصنوعی در دسته صادرات خدمات فنی و مهندسی قرار میگیرد که نسبت به کالا ۸۰ تا ۹۰ درصد پیشروتر است. این حوزه نه درگیر پیچیدگیهای لجستیکی و حملونقل است و نه با محدودیتهای رفع تعهد ارزی به شیوه سنتی کالایی مواجه است؛ پس توسعه آن میتواند جهش بزرگی در تراز تجاری کشور ایجاد کند.»
روشن از تشکیل کمیته تخصصی هوش مصنوعی در سازمان توسعه تجارت نیز خبر داد: «آمادگی داریم با هر شخص حقیقی یا حقوقی که در پهنه صادرات خدمات هوش مصنوعی فعالیت کند، دقیقا مانند یک صادرکننده کالا برخورد کنیم.»
به گفته او، این فعالان از تمامی مشوقهای صادراتی، معافیتها و تسهیلات قانونی صادرکنندگان برتر کشور بهرهمند خواهند شد تا انگیزه کافی برای حضور در بازارهای بینالمللی فراهم شود.»