چرا گوشی‌های اندرویدی از آیفون‌ها ارزان‌ترند؟

سال گذشته اتفاق عجیبی در لندن رخ داد که شاید بهتر از هر تحلیل اقتصادی دیگری، دلیل گرانی آیفون و سلطه‌ی اپل بر بازار موبایل را توضیح دهد. ماجرا از این قرار بود که دزدان گوشی‌های هوشمند، یک گوشی اندرویدی دزدیده شده را وقتی فهمیدند آیفون نیست، به صاحبش برگرداندند!

آیفون کالایی به‌شدت محبوب است که ارزش خود را بسیار بهتر از رقبای اندرویدی حفظ می‌کند. یک آیفون دست‌دوم (اگر سارقان بتوانند قفلش را باز کنند) ممکن است قیمتی بالاتر از یک پرچمدار اندرویدیِ هم‌ نسل خودش داشته باشد. این رفتار خلافکاران، در واقع بازتابی از ناخودآگاهِ بازار مصرفی است. حالا، بعد از گذشت نزدیک‌به ۲۰ سال از معرفی اولین آیفون و تمام نوآوری‌های پس از آن، محصول اپل هنوز به دلایلی، جذاب‌تر از اندروید به نظر می‌رسد.

در سال ۲۰۰۷، اپل با معرفی اولین آیفون، دنیای موبایل را زیر و رو کرد؛ دستگاهی با نمایشگر لمسی و بدون کیبورد فیزیکی. خیلی زود، تمام صنعت موبایل، از جمله گوگل، به سمت رابط‌های کاربری لمسی چرخیدند. اما تفاوت استراتژی اینجا رقم خورد؛ درحالی که اپل روی پالایش مداوم آیفون و در دست گرفتن کنترل تمام جنبه‌های آن، از نرم‌افزار تا قطعات سخت‌افزاری خاص تمرکز کرد، گوگل تصمیم گرفت اندروید را به سیستم‌عاملی رایگان برای تمام شرکت‌های سازنده‌ی موبایل تبدیل کند.

مشکل اصلی اندروید این است که نمی‌تواند در جلب علاقه‌ی مصرف‌کننده پا به پای اپل بیاید. بسیاری از مالکان آیفون چنان به این برند وفادارند که مهاجرت به اندروید برایشان غیرقابل‌تصور است. همین وفاداری به اپل اجازه می‌دهد قیمت‌ها را بالا نگه دارد و حتی میانگین قیمت فروش خود را افزایش دهد. در سوی دیگر میدان، سازندگان اندرویدی نه‌تنها باید با آیفون بجنگند، بلکه باید با لشکر سایر برندهای اندرویدی هم رقابت کنند.

آنچه اپل می‌فروشد، چیزی فراتر از یک موبایل قدرتمند و راحت برای کارهای روزمره است. عمر باتری طولانی است و دستگاه طوری ساخته شده که سال‌ها کار کند و حداقل تا پنج سال به‌روزرسانی iOS دریافت کند. شاید یک آیفون پنج‌ساله نتواند تمام قابلیت‌های سنگینِ جدیدترین نسخه‌ی iOS را اجرا کند، اما همچنان اکثر ویژگی‌های جدید را دریافت می‌کند.

این پشتیبانی نرم‌افزاری طولانی‌مدت، برای توسعه‌دهندگان هم حیاتی است. وقتی دستگاهی سال‌ها آپدیت امنیتی و سیستم‌عاملی می‌گیرد، یعنی می‌تواند جدیدترین اپ‌های اپ‌استور را اجرا کند و این موضوع iOS را به بستری مهم برای توسعه‌دهندگان تبدیل می‌کند. علاوه‌بر این، نسخه‌های جدید iOS در همان روزِ انتشار برای تمام آیفون‌های سازگار دردسترس هستند؛ خبری از انتظار چند ماهه نیست. به این‌ها، اپلیکیشن‌های اختصاصی مثل آیمسیج و فیس‌تایم را هم اضافه کنید که برای بسیاری از کاربران سراسر دنیا، بسیار حیاتی است.

و البته، اکوسیستم؛ دارندگان آیفون معمولاً به سراغ ایرپاد، اپل واچ، آیپد و مک می‌روند که همگی با هماهنگی بالایی با هم کار می‌کنند. وقتی محتوای دیجیتال، عکس‌ها و اپلیکیشن‌های شما در این باغِ محصور ذخیره شده، ارتقا به یک آیفون جدید بسیار منطقی‌تر از دردسرِ کوچ‌کردن به اندروید است. همه‌ی این‌ها دست به دست هم می‌دهند تا اپل بتواند قیمت‌ها را بالاتر از رقبا نگه دارد و همچنان در بخش «پریمیوم» بازار یکه‌تازی کند.

اگرچه آیفون در ایالات‌متحده محبوبیت چشمگیری دارد، اما در مقیاس جهانی، سیستم‌عامل اندروید بیش از ۷۰ درصد سهم بازار گوشی‌های هوشمند را در اختیار دارد. در بازارهای حساس به قیمت، برندهایی مانند وان‌پلاس، شیائومی و ریلمی به عرضه‌ی گوشی‌های میان‌رده و حتی بالارده با قیمت‌های رقابتی شهرت دارند. سطح انتظارات کاربران در سال‌های اخیر به‌قدری افزایش یافته که حتی گوشی‌های اقتصادی اندرویدی نیز به نمایشگر اولد، باتری حجیم و پردازنده‌ای قابل‌قبول مجهز هستند.

تحقق چنین ترکیبی بدون کاهش حاشیه‌ی سود برای تولیدکنندگان ممکن نیست، اما این تنها بخشی از ماجراست. بسیاری از شرکت‌های اندرویدی در بخش‌هایی مانند کیفیت ساخت، سخت‌افزار دوربین و مدت‌زمان پشتیبانی نرم‌افزاری، انعطاف‌پذیری بیشتری در کاهش هزینه‌ها دارند.

اپل از طراحی اختصاصی تراشه‌ها و سیستم‌عامل خود بهره می‌برد، درحالی که اغلب تولیدکنندگان اندرویدی به پردازنده‌های کوالکام یا مدیاتک متکی هستند. متن‌باز بودن اندروید باعث می‌شود شرکت‌ها نیازی به توسعه‌ی اکوسیستم نرم‌افزاری مستقل نداشته باشند. درمقابل، اپل مالک مجموعه‌ای گسترده از سرویس‌ها و قابلیت‌ها مانند آیکلاد و ایردراپ است که نگهداری و به‌روزرسانی مداوم آن‌ها هزینه‌بر است.

براساس تحلیل هزینه‌ی قطعات منتشرشده توسط 9to5Mac، هزینه‌ی ساخت آیفون ۱۴ پرو مکس برای اپل حدود ۴۵۴ تا ۴۷۴ دلار برآورد شده است؛ درحالی که این گوشی با قیمت ۱۱۰۰ دلار به فروش می‌رسید. اگرچه هزینه‌های جانبی دیگری نیز وجود دارد، اما این اختلاف همچنان نشان‌دهنده‌ی حاشیه‌ی سود قابل‌توجه است. در آن سوی ماجرا، بسیاری از گوشی‌های اندرویدی با سودی به‌مراتب کمتر عرضه می‌شوند.

علاوه‌بر هزینه‌ی تولید و مواد اولیه، قدرت برند اپل عامل مهم دیگری در قیمت‌گذاری بالای آیفون است. ویژگی‌هایی مانند آیمسیج کاربران را برای سال‌ها در اکوسیستم این شرکت نگه می‌دارند و باعث می‌شوند حتی در حضور گزینه‌های ارزان‌تر اندرویدی، همچنان به خرید آیفون جدید تمایل داشته باشند.

اپل برخلاف بسیاری از گوشی‌های اندرویدی اقتصادی، کمتر در کیفیت مصالحه می‌کند. به‌عنوان مثال، تمامی آیفون‌های مدرن تجربه‌ای قابل‌اعتماد در حوزه‌ی دوربین ارائه می‌دهند و حتی ارزان‌ترین مدل فعلی، یعنی iPhone 16e، از پردازنده‌ای پرقدرت و پایدار بهره می‌برد.

درست است؛ برخی رقبای اپل با پرچمدارانشان دقیقا همان برچسب‌های قیمتی آیفون را هدف می‌گیرند. اما در اردوگاه اندروید، جنگ داخلی شدیدی برپاست که روی قیمت‌ها تأثیر می‌گذارد. هر کسی می‌تواند با استفاده از سیستم‌عامل گوگل و ساخت سخت‌افزار خودش، یک گوشی اندرویدی بسازد. برند بریتانیایی ناتینگ که چند سال پیش وارد بازار شد، تازه‌ترین مثال این ماجراست. اما یک برند جدید باید با تمام فروشندگان دیگر اندروید بجنگد، نه فقط آیفون

نکته مهم اینجاست که سازندگان اندرویدی همه جور دستگاهی می‌سازند؛ از گوشی‌های ارزان‌قیمت اقتصادی تا پرچمداران لوکس. اگرچه جدیدترین پرچمدار گلکسی اس سامسونگ ممکن است از ۷۹۹ دلار شروع شود، اما محبوب‌ترین گوشی‌های سامسونگ در جهان، مدل‌های بسیار ارزان‌تر سری گلکسی A هستند.

درنهایت، خودِ سیستم‌عامل اندروید هم چالش‌برانگیز است. فروشندگان گوشی، کنترلی روی سیستم‌عامل پایه ندارند. آن‌ها می‌توانند رابط کاربری (مثل One UI سامسونگ) را روی آن سوار کنند، اما هسته‌ی اصلی دست گوگل است. به همین دلیل، نمی‌توانند مثل اپل، سیستم‌عامل را دقیقاً برای سخت‌افزارشان بهینه کنند. اکثرشان تراشه‌ی اختصاصی هم نمی‌سازند (تنها گوگل با سری پیکسل در این موقعیت خاص قرار دارد). همچنین، فقط گوگل است که آپدیت‌های اندروید را در روز اول برای دستگاه‌هایش منتشر می‌کند، درحالی که بقیه‌ی برندها با تأخیر این کار را انجام می‌دهند.

همه این عوامل باعث می‌شود که باوجود تلاش‌های زیاد، بسیاری از دستگاه‌های اندرویدی آن کشش و جاذبه‌ی آیفون را برای نگه داشتن قیمت بالا نداشته باشند

اپل با کنترل همزمان بر تراشه‌های اختصاصی و سیستم‌عامل، چنان حاشیه سودی ایجاد کرده که یک گوشی با هزینه‌ی ساخت حدود ۴۶۰ دلار را با قیمتی فراتر از ۱۱۰۰ دلار به فروش می‌رساند و با تکیه بر پشتیبانی نرم‌افزاری ۵ ساله، کاربران را در اکوسیستم خود ماندگار می‌کند.

اگرچه اندروید با سهم ۷۰ درصدی، بخش بزرگی از دنیای موبایل را در اختیار دارد، اما وفاداری خیره‌کننده‌ی کاربران به برند اپل و ارزش بالای این محصول در بازار دست‌دوم باعث شده این باغ محصور، همچنان سودآورترین بخش بازار باقی بماند و عبور از دیوارهای بلند آن برای بسیاری از مصرف‌کنندگان، غیرممکن یا دست‌کم بسیار دشوار به نظر برسد.