نتایج یک پژوهش روی بیش از ۴۳ هزار نفر نشان میدهد که نشستن و کمتحرکی روزانه با افزایش احتمال گردندرد ارتباط دارد؛ ارتباطی که میتوان آن را در هنگام استفاده افراد از تلفن همراه و رایانه پررنگتر مشاهده کرد. آتل (ATL)، برندی ایرانی به بنیانگذاری مازن حریری، با تمرکز بر همین مسئله شکل گرفته و نخستین محصول خود را برای کمک به تسکین ناراحتیهای عضلانی مرتبط با سبک زندگی دیجیتال توسعه داده است.
بخش بزرگی از محصولات تسکیندهنده درد برای ناراحتیهای ناشی از فعالیت جسمانی، ورزش یا افزایش سن طراحی و بازاریابی شدهاند؛ اما توسعه مشاغل دیجیتال، دورکاری، بازیهای ویدیویی و استفاده گسترده از گوشیهای هوشمند، الگوی متفاوتی از فشار جسمانی را ایجاد کرده است. در این الگو، بدن فعالیت سنگینی ندارد؛ در عوض، ساعتها در وضعیتی ثابت باقی میماند و مجموعه محدودی از حرکات را تکرار میکند.
آتل این ناراحتیها را زیر عنوان «Tech Pain» یا دردهای مدرن و تکنولوژیک قرار داده است. سازندگان این محصول ادعا میکنند آتل نخستین محصولی است که از ابتدا با تمرکز اختصاصی بر این مفهوم طراحی شده؛ ادعایی که در گزارشهای رسانههای انگلیسیزبان نیز بازتاب پیدا کرده، اما هنوز با مقایسهای مستقل در سطح بازار جهانی تأیید نشده است.
درد مدرن یا تکنولوژیک دقیقا چیست؟
درد مدرن یا تکنولوژیک نام یک بیماری یا تشخیص رسمی پزشکی نیست اما با توجه به سبک زندگی انسانها در روزگار فناوری، احتمالا افراد زیادی نوعی از این درد را طی زندگی خود تجربه کردهاند. این اصطلاح مجموعهای از ناراحتیهای عضلانی و مفصلی را توصیف میکند که ممکن است با نشستن طولانی، کمتحرکی، حرکات تکرارشونده، ثابتماندن بدن، فضای کار نامناسب و تنش ناشی از استرس ارتباط داشته باشند.خشکی گردن، تنش شانهها، درد مبهم در قسمت بالایی کمر و خستگی مچ دست از نشانههایی هستند که در این تعریف قرار میگیرند.
«گردن تکنولوژیک» یا «گردن پیامکی» نیز شناختهشدهترین اصطلاح برای توصیف ناراحتیهای مرتبط با استفاده طولانی از تلفن همراه است.
هرچند نمیتوان همه موارد گردندرد را صرفاً به زاویه سر هنگام نگاهکردن به نمایشگر نسبت داد اما یک پژوهش انجام شده توسط BMC Public Health دادههای ۲۵ مطالعه با مجموع ۴۳ هزار و ۱۸۴ شرکتکننده را بررسی کرده است. نتایج این پژوهش نشان میدهد رفتار کمتحرک با افزایش ۴۶ درصدی احتمال گردندرد ارتباط داشته است. در میان فعالیتهای مبتنی بر نمایشگر، استفاده از تلفن همراه با افزایش ۸۲ درصدی و استفاده از رایانه با افزایش ۲۳ درصدی این احتمال همراه بوده است.
این پژوهش همچنین نشان داده است کمتحرکی بیش از شش ساعت در روز با افزایش ۸۸ درصدی شانس گردندرد ارتباط دارد که آمار قابل توجهی است. البته این اعداد وجود یک رابطه آماری را نشان میدهند و بهتنهایی ثابت نمیکنند که گوشی یا رایانه مستقیماً عامل هر نوع گردندرد هستند؛ اما ابعاد مسئلهای را روشن میکنند که آتل برای آن طراحی شده است.
مازن حریری، بنیانگذار آتل، در گفتوگو با تکبالیون گفته است: «درد تکنولوژیک تلاش ما برای ساختن یک بیماری جدید نیست؛ بلکه واقعیتی تازه از زندگی مدرن را توصیف میکند. بدن با فناوری در تضاد نیست، اما برای ساعتها بیحرکتماندن، خمشدن به جلو و تکرار مجموعهای محدود از حرکات ساخته نشده است.»
آتل برای کدام دردها طراحی شده است؟
نخستین محصول آتل یک کرم گرمکننده موضعی ۷۵ میلیلیتری است که برای کمک به تسکین موقت ناراحتیهای عضلانی خفیف تا متوسط در گردن، شانهها و قسمت بالایی کمر طراحی شده است. براساس توضیحات ارائهشده، این محصول گرمای موضعی کنترلشدهای ایجاد میکند که ممکن است به کاهش موقت خشکی و تنش عضلات کمک کند.
مخاطبان آتل فقط کارمندان پشتمیزنشین نیستند. برنامهنویسان، طراحان، گیمرها، فریلنسرها و کاربران پرمصرف گوشی و لپتاپ در مرکز تعریف درد تکنولوژیک قرار دارند. سایر مشاغل نیز با توجه به میزان تحرک و شرایط قرارگیری بدن افراد در هنگام کار میتوانند درگیر دردهایی از جنس دردهای تکنولوژیک شوند.
مازن حریری، بنیانگذار برند آتل در گفتوگو با تکبالیون توضیح داده است که کرم ضددرد آتل براساس یک گروه سنی مشخص تعریف نشده، زیرا درد تکنولوژیک اغلب بیش از سن، تحتتأثیر رفتار افراد است. یک گیمر ۲۰ساله، توسعهدهنده نرمافزار ۳۵ساله، هنرمند ۵۰ساله و مادرانی که کار شیردهی به نوزادشان را انجام میدهند تنشهای عضلانی متفاوتی داشته باشند؛ اما یک مسئله مشترک دارند؛ بدن آنها برای مدت زیادی در وضعیتهای دشوار یا تکراری نگه داشته میشود.
زردچوبه و تخممرغ در محصولی برای عصر دیجیتال
یکی از نکات جالب درباره کرم ضددرد آتل، فرمولاسیون آن است. این فرمولاسیون شامل عامل گرمکننده Thermolate در کنار آرنیکا، زردچوبه و تخممرغ است. ترکیب زردچوبه و تخممرغ از یک روش مراقبتی قدیمی در ایران الهام گرفته که برای ناراحتیهای عضلانی بهصورت موضعی استفاده میشده است و هنوز هم استفاده از آن در میان ایرانیها رواج دارد. این تجربه بومی اکنون در قالب محصولی استاندارد و متناسب با مصرف امروزی بازطراحی شده است. در نگاه اول، استفاده از یک سنت قدیمی ایرانی در محصولی برای دردهای ناشی از فناوری ممکن است متناقض به نظر برسد؛ اما بنیانگذار آتل معتقد است نوآوری همیشه به کشف یک ماده کاملاً جدید وابسته نیست.
حریری در گفتوگو با تکبالیون گفته است: «نوآوری همیشه به معنای کشف یک ماده جدید نیست. گاهی باید مسئلهای را که نادیده گرفته شده است تشخیص دهیم، افراد درگیر با آن را بشناسیم و دانش موجود را بهشکلی مرتبطتر در کنار هم قرار دهیم. در کرم آتل نوآوری واقعی از نحوه تعریف مسئله آغاز شده است. هدف، بازتولید ساده یک درمان خانگی نبوده و دانش سنتی بهعنوان منبع الهام مورد استفاده قرار گرفته است. در این روایت، زردچوبه و تخممرغ بخشی از میراث بومیاند که در کنار مواد و روشهای تولید جدید قرار گرفتهاند؛ محصول نهایی نیز قرار نیست جایگزین اصلاح وضعیت بدن، تحرک یا استراحتهای کوتاه شود.»
وقتی درد تکنولوژیک به رسانههای فناوری میرسد
کرم ضد درد آتل تاکنون در دو رسانه انگلیسیزبان مورد توجه قرار گرفته است. تکبالیون که اخبار فناوری، کسبوکار و HealthTech را پوشش میدهد، در گزارش خود بیشتر بر مفهوم درد تکنولوژیک و ناراحتیهای ناشی از ساعتها کار با گوشی و رایانه تمرکز کرده است.
نالودا مگزین نیز در گزارشی جداگانه به آتل، مسیر شکلگیری محصول و رویکرد مازن حریری در شناسایی نیازهای تازه پرداخته است. وجه مشترک هر دو گزارش، توجه به محصولی ایرانی است که میخواهد برای مسئلهای جهانی، تعریف و راهکاری اختصاصی ارائه کند.
بازتاب آتل در رسانههای خارجی، اثربخشی پزشکی یا موفقیت تجاری آن را اثبات نمیکند؛ اما نشان میدهد مفهوم درد تکنولوژیک برای مخاطبان خارج از ایران نیز قابلدرک است. اکنون پرسش اصلی این است که آیا آتل میتواند این مفهوم را از یک روایت جذاب به دستهای قابلشناسایی در بازار محصولات سلامت مصرفکننده تبدیل کند یا نه.
پاسخ این پرسش به استقبال کاربران و ارائه شواهد مستقل درباره عملکرد محصول وابسته است. تا آن زمان، آتل را میتوان تلاشی برای نامگذاری هزینه جسمانی زندگی دیجیتال دانست؛ محصولی که مسئلهای مدرن را با بخشی از تجربه سنتی ایران پیوند زده است.
