روایت طلایی بیت‌پین با «زرپین»؛ از ابرروندهای اقتصاد جهانی تا خزانه‌داری مدرن شرکتی

گروه بیت‌پین از محصول جدید خود در بازار طلا با نام «زرپین» رونمایی کرد. این رویداد با حضور جمعی از مدیران ارشد مالی، فعالان حوزه فین‌تک، تحلیلگران بازار سرمایه و سرمایه‌گذاران برگزار شد و بیش از آن که بر معرفی مستقیم محصول متمرکز باشد، به بررسی جایگاه طلا در اقتصاد جهانی، اقتصاد سیاسی ایران و خزانه‌داری شرکت‌ها اختصاص داشت.

محور اصلی نشست که ۱۸ مرداد ۱۴۰۵ برگزار شد، پاسخ به این پرسش بود که شهروندان و کسب‌وکارها چگونه می‌توانند در یک اقتصاد تورمی و پرنوسان، نظیر آنچه در ایران داریم، ساختار مالی و سبد دارایی مقاوم‌تری ایجاد کنند. سه سخنران این رویداد نیز از سه زاویه متفاوت، روندهای جهانی بازار طلا، استقلال دارایی و مدیریت نقدینگی شرکت‌ها را بررسی کردند.

در پایان این ارائه‌ها، زرپین به‌عنوان پلتفرمی مستقل برای معامله دیجیتال طلای دارای پشتوانه فیزیکی معرفی شد؛ محصولی که بیت‌پین آن را با هدف تسهیل معامله، مدیریت و حفظ ارزش دارایی برای سرمایه‌گذاران خرد و شرکت‌ها توسعه داده است.

نخستین ارائه رویداد بهزاد بهمن‌نژاد، تحلیلگر بازار سرمایه و قائم‌مقام رسانه فردای اقتصاد، با عنوان «چهار ابرروند بازار طلا» بود. او در ابتدای صحبت‌های خود، نگاه صرفا تزئینی به طلا را یک خطای ادراکی رایج دانست و گفت:

عمده مردم به اشتباه طلا را صرفا یک فلز تزئینی می‌بینند، در حالی که طلا مستحکم‌ترین و تاریخی‌ترین شکل پول در جهان است. در مقابل، ارزهای کاغذی (Fiat) در واقع نوعی بدهی دولتی هستند که دائما در معرض نکول و افت ارزش شدید قرار دارند.

- بهزاد بهمن‌نژاد، تحلیلگر بازار سرمایه

بهمن‌نژاد نخستین روند اثرگذار بر بازار طلا را افزایش بی‌اعتمادی به نظام مالی جهان و حرکت به‌سمت آنچه «برتون وودز ۳» خوانده می‌شود، معرفی کرد. به گفته او، نظام مالی جهانی از برتون وودز یک، یعنی ارزهای دارای پشتوانه طلا، به برتون وودز دو و اتکا به اوراق خزانه‌داری آمریکا رسید و اکنون وارد مرحله‌ای شده است که در آن شمش طلا و سایر کالاهای پایه اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

او برای توضیح این تغییر به افزایش خرید طلا از سوی بانک‌های مرکزی اشاره کرد. طبق آمارهای مطرح‌شده در این نشست، خالص خرید سالانه بانک‌های مرکزی جهان که پیش‌تر در محدوده ۴۰۰ تا ۵۰۰ تن قرار داشت، بین سال‌های ۲۰۲۲ تا ۲۰۲۴ به بیش از هزار تن در سال رسیده است. همچنین سهم دلار از ذخایر ارزی جهان به ۳۹.۷ درصد کاهش یافته، درحالی‌که سهم طلا به ۳۰ درصد رسیده است.

دومین ابرروند مطرح‌شده در این ارائه، افزایش نااطمینانی‌های تجاری و جنگ تعرفه‌ای در دوره ترامپ بود. بهمن‌نژاد توضیح داد که شاخص نااطمینانی جهانی و شاخص نااطمینانی تجاری به سطوح کم‌سابقه‌ای رسیده‌اند. تنش‌های ژئوپلیتیکی، تعرفه‌گذاری‌های ناگهانی و تهدیدهای تجاری نیز تقاضا برای طلا به‌عنوان دارایی امن را افزایش داده‌اند.

بهمن‌نژاد گفت زمانی که بدهی‌های دولتی افزایش می‌یابد و توان بازپرداخت آن‌ها محدود می‌شود، دولت‌ها برای جلوگیری از نکول به خلق پول روی می‌آورند؛ فرایندی که به کاهش ارزش پول و افزایش جذابیت دارایی‌هایی مانند طلا منجر می‌شود. طبق اطلاعات ارائه‌شده در این بخش، نسبت اوراق بدهی دولتی جذب‌نشده از سوی بخش خصوصی، از ۵۰ درصد در ابتدای دهه ۲۰۰۰ به بیش از ۱۰۸ درصد رسیده است.

چهارمین ابرروند بازار طلا، تغییر ترکیب تقاضا از مصرف تزئینی به سرمایه‌گذاری روی شمش و سکه عنوان شد. به‌طور سنتی، ۴۴ درصد تقاضای جهانی طلا به جواهرات، ۲۶ درصد به سرمایه‌گذاری، ۲۴ درصد به بانک‌های مرکزی و هفت درصد به کاربردهای فناورانه اختصاص دارد.

با این‌ حال، براساس آمارهای مطرح‌شده در رویداد زرپین، در نیمه نخست سال ۲۰۲۶ و تحت تأثیر شوک‌های ژئوپلیتیکی خاورمیانه، تقاضای جواهرات در ایران ۲۶ درصد کاهش یافت؛ در مقابل، تقاضای سرمایه‌گذاری روی سکه و شمش ۵۳ درصد افزایش پیدا کرد.

بهمن‌نژاد در ادامه به نقدشوندگی طلا پرداخت. طبق داده‌های ارائه‌شده، روزانه به‌طور میانگین ۱۸۰ میلیارد دلار طلا در بازارهای خارج از بورس و ۱۷۴ میلیارد دلار در بورس‌ها معامله می‌شود. بر این اساس، طلا پس از اوراق خزانه‌داری آمریکا یکی از نقدشونده‌ترین دارایی‌های جهان است.

سهم طلا از سبد دارایی‌های جهان نیز از ۱.۵ درصد در سال ۲۰۰۰ به حدود شش درصد در سال ۲۰۲۶ رسیده است؛ سهمی که ارزش آن حدود ۱۳.۵ تریلیون دلار برآورد می‌شود.

در دومین بخش نشست، امیرحسین خالقی، پژوهشگر اقتصاد سیاسی، جایگاه طلا را از منظر استقلال دارایی و مداخلات حکمرانی بررسی کرد. تمرکز اصلی این ارائه بر مفهوم «ریسک طرف مقابل صفر» بود.

به گفته خالقی، طلا برخلاف بسیاری از ابزارهای مالی، برای حفظ اعتبار خود به یک شخص، شرکت، بانک یا دولت وابسته نیست؛ بنابراین ورشکستگی یک نهاد یا تصمیم یک دولت نمی‌تواند ماهیت و ارزش ذاتی آن را از بین ببرد.

بخش پایانی ارائه‌ها به خزانه‌داری شرکتی و مدیریت نقدینگی در شرایط تورمی اختصاص داشت. محمدرضا دم‌ثنا، سرمایه‌گذار، توسعه‌دهنده کسب‌وکار و متخصص مالی شرکتی، نگهداری نقدینگی در قالب ریال یا حساب‌های بانکی کم‌سود را در اقتصاد تورمی به‌معنای کاهش مستمر قدرت خرید شرکت‌ها دانست.

به گفته او، مدیران مالی برای طراحی ساختار خزانه‌داری باید چهار پرسش اصلی را در نظر بگیرند: آیا شرکت قادر به پرداخت تعهدات خود است؟ آیا برای استفاده از فرصت‌ها و عبور از بحران‌ها منابع کافی دارد؟ نقدینگی شرکت تا چه اندازه قدرت خرید خود را حفظ می‌کند؟ و شرکت در معرض چه ریسک‌های ارزی یا قیمتی قرار دارد؟

دم‌ثنا تأکید کرد پیش از خرید طلا یا هر دارایی مالی دیگری، منابع شرکت باید به سه سطح تفکیک شوند. سطح نخست، نقدینگی عملیاتی است که برای پرداخت حقوق، مطالبات تأمین‌کنندگان، مالیات و اقساط مورد استفاده قرار می‌گیرد و نباید در معرض ریسک قرار بگیرد.

سطح دوم، ذخیره مالی یا نقدینگی احتیاطی است که برای پوشش شوک‌های ناگهانی و نوسان‌های سرمایه در گردش نگهداری می‌شود. سطح سوم نیز منابع مازاد و ذخایر استراتژیک شرکت است؛ منابعی که ظرفیت پذیرش ریسک دارند و می‌توان آن‌ها را برای توسعه کسب‌وکار یا سرمایه‌گذاری در دارایی‌هایی مانند طلا و ارز اختصاص داد.

دم‌ثنا در بخش دیگری از ارائه خود به تفاوت رفتار طلا برای سرمایه‌گذار ایرانی و خارجی پرداخت. به گفته او، سرمایه‌گذاران خارجی معمولا قیمت طلا را با متغیرهایی مانند نرخ بهره واقعی آمریکا، سیاست‌های فدرال رزرو و ریسک‌های ژئوپلیتیکی ارزیابی می‌کنند.

در ایران اما قیمت طلا علاوه‌بر انس جهانی، از نرخ برابری دلار و ریال نیز تأثیر می‌گیرد. انتظارات تورمی داخلی، افزایش نقدینگی و نوسان نرخ ارز، دومین موتور محرک قیمت طلا در بازار ایران محسوب می‌شوند.

بر این اساس، طلا در خزانه‌داری شرکت‌های ایرانی می‌تواند نقش «ضربه‌گیر و پوشش ریسک مزدوج» را داشته باشد؛ زیرا هم‌زمان بخشی از ریسک افزایش قیمت جهانی طلا و افت ارزش ریال را پوشش می‌دهد. البته تخصیص منابع به طلا، براساس توضیحات این ارائه، باید پس از تأمین نقدینگی عملیاتی و ذخایر احتیاطی شرکت انجام شود.

در پایان این نشست، محصول «زرپین» به‌صورت رسمی معرفی شد. براساس توضیحات ارائه‌شده، زرپین پلتفرمی مستقل برای معامله دیجیتال طلاست و طلای عرضه‌شده در آن، پشتوانه صددرصد فیزیکی دارد که در خزانه نگهداری می‌شود.

این پلتفرم برای دو گروه اصلی، یعنی سرمایه‌گذاران خرد و مدیران مالی شرکت‌ها طراحی شده است. کاربران می‌توانند از طریق زرپین منابع خود را به طلا تبدیل کنند و در زمان موردنیاز نیز آن را بفروشند.

بیت‌پین اعلام کرد این محصول با هدف کاهش برخی مشکلات رایج بازار سنتی طلا از جمله هزینه اجرت، احتمال تقلب، خطر سرقت و دشواری نگهداری فیزیکی طراحی شده است. نقدشوندگی، شفافیت معامله و امکان مدیریت دیجیتال دارایی نیز از دیگر ویژگی‌هایی بود که در زمان معرفی زرپین بر آن‌ها تأکید شد.

رونمایی از زرپین در شرایطی انجام شده است که افزایش تورم و نوسان بازارهای مالی، موضوع حفظ ارزش نقدینگی را برای شهروندان و کسب‌وکارها به یکی از مسائل جدی اقتصاد ایران تبدیل کرده است. بااین‌حال، میزان استقبال از این محصول و جایگاه آن در بازار طلای آنلاین، به عملکرد زیرساخت، سازوکارهای نگهداری پشتوانه و سطح اعتماد کاربران وابسته خواهد بود.