ضوابط جدید بانک مرکزی برای نئوبانک‌ها ابلاغ شد؛ ممنوعیت فعالیت با برند و شرکت مستقل

مرکز تنظیم‌گری بانک مرکزی پیش‌نویس جدید ضوابط ناظر بر ایجاد، فعالیت و نظارت بر واحدهای دیجیتال بانکی را منتشر کرد که طبق آن، نئوبانک‌ها و شعب مجازی همچنان ملزم به فعالیت ذیل هویت بانک‌های مادر هستند.

این سند که نسخه به‌روزرسانی‌شده ضوابط سال ۱۴۰۲ است، با تغییرات اندک، چارچوب‌های سخت‌گیرانه‌ای را برای فعالیت غیرحضوری موسسات اعتباری در نظر گرفته است. بر اساس این مقررات، واحد دیجیتال به واحدی گفته می‌شود که تمام فرایندهای بانکی را صرفا به‌صورت غیرحضوری و از طریق بسترهای دیجیتال مورد تایید بانک مرکزی انجام دهند.

تأسیس هرگونه واحد دیجیتال ارائه خدمات بانکی تحت عناوینی مانند نئوبانک یا شعبه مجازی، تنها با گرفتن مجوز از بانک مرکزی امکان‌پذیر است. بانک مرکزی پس از استعلام از حوزه‌های مبارزه با پولشویی، نظارت بر شاخص‌های سلامت بانکی و معاونت فناوری‌های نوین جهت احراز کفایت زیرساخت‌های فناوری اطلاعات، مجوز لازم را صادر می‌کند.

یکی از اصلی‌ترین بندهای این پیش‌نویس، ممنوعیت ایجاد یا تملک شرکت مستقل برای فعالیت واحدهای دیجیتال است. بر این اساس، نئوبانک‌ها حق فعالیت به عنوان یک نهاد حقوقی مجزا یا داشتن برند مستقل را ندارند. همچنین استفاده از سامانه جامع بانکداری (Core Banking) مجزا برای این واحدها ممنوع است.

علاوه‌بر این، تمام خدمات نئوبانک‌ها باید صرفا از طریق سامانه متمرکز و در بستر مرکز داده موسسه اعتباری ارائه شود و در تمام تبلیغات و رسانه‌ها، نام موسسه اعتباری مادر به‌صورت برجسته در انتهای عنوان واحد دیجیتال و در کنار نشان تجاری بانک، درج شود.

موسسات موظفند خدمات واحدهای دیجیتال را به صورت شبانه‌روزی ارائه داده و مسئولیت امنیت، سلامت و پشتیبانی تمامی این خدمات مستقیما بر عهده موسسه اعتباری است. در صورت نیاز به برون‌سپاری بخشی از خدمات فناوری اطلاعات، موسسات صرفا مجاز به عقد قرارداد مستقیم با پیمانکاران، مشروط به رعایت دستورالعمل‌های ریسک فناوری اطلاعات بانک مرکزی هستند.

بانک مرکزی سازوکار تنبیهی مرحله‌ای را برای واحدهای متخلف پیش‌بینی کرده است. در صورتی که موسسه اعتباری شرایط لازم را از دست بدهد، ابتدا اخطار اصلاحی دریافت می‌کند. چنانچه ظرف سه ماه اقدامات اصلاحی انجام نشود، بانک مرکزی می‌تواند موسسه را از جذب مشتری جدید یا انجام برخی عملیات‌های بانکی در واحد دیجیتال منع کند.

در صورت تداوم نقض مقررات، مجوز واحد مربوطه تعلیق شده و موسسه موظف است خدمات لازم را به مشتریان خود از طریق سایر بسترهای الکترونیک یا به صورت حضوری ارائه دهد.

طبق ماده ۲۵ این ضوابط، تمامی موسسات اعتباری که در حال حاضر دارای واحدهای مشابه تحت عناوینی چون نئوبانک هستند، موظف‌اند حداکثر ظرف مدت ۶ ماه از تاریخ ابلاغ، نسبت به اخذ مجوز رسمی از بانک مرکزی اقدام کنند. در غیر این صورت، فعالیت این واحدها غیرمجاز تلقی شده و مشمول مقررات نظارتی و انضباطی خواهد بود.

متن کامل پیش‌نویس را اینجا بخوانید.