در اعماق جزیره‌ی اندونزیایی فلورس، فسیل‌هایی از انسان‌تباران کوچکی معروف به هابیت کشف شده که از سال‌ها پیش ذهن انسان‌شناسان را به خود مشغول کرده است. این انسان‌های کوچک‌جثه با قدی حدود یک متر، ترکیبی عجیب از ویژگی‌های ابتدایی و پیشرفته دارند که آن‌ها را به یکی از مرموزترین گونه‌های منقرض‌شده تبدیل کرده است.

مطالعه‌ای تازه روی استخوان‌های لگن هابیت‌ها نشان می‌دهد این انسان‌های کوچک‌جثه برخلاف تصور قبلی، از نظر ساختار لگن شباهت بیشتری به انسان‌های امروزی و دیگر اعضای جنس انسان داشته‌اند تا به اجداد قدیمی‌تری مانند لوسی از گونه‌ی استرالوپیتکوس آفارنسیس.

انسان فلورسی‌ گونه‌ای کوچک‌جثه از خویشاوندان منقرض‌شده‌ی انسان بود که بقایای آن نخستین‌بار در سال ۲۰۰۳ در جزیره‌ی فلورس اندونزی پیدا شد. قد بعضی از افراد این گونه فقط حدود یک متر بود و به همین دلیل به آن‌ها لقب «هابیت» داده شد. دانشمندان هنوز دقیقاً نمی‌دانند این گونه از کدام شاخه‌ی تکاملی به وجود آمده است.

در مطالعه‌ی جدید، پژوهشگران لگن نمونه‌ی مشهوری با نام LB 1 را بررسی کردند. براساس گزارش‌های منتشرشده و تحلیل‌های دیرینه‌انسان‌شناسی، تاکنون بقایای حداقل ۹ تا ۱۴ فرد از گونه انسان فلورسی در غار لئونگ بوا در جزیره فلورس اندونزی کشف شده است.

به نوشته‌ی لایوساینس، اسکلت مورد مطالعه متعلق به زنی بالغ است که حدود ۱۰۰هزار تا ۶۰هزار سال پیش زندگی می‌کرد. پژوهشگران می‌خواستند بدانند شکل لگن او بیشتر به انسان‌های اولیه شبیه است یا به گونه‌های قدیمی‌تر مانند استرالوپیتکوس.

بیشتر بخوانید

نتایج نشان داد لگن هابیت ازنظر شکل بیشتر به گونه‌های انسانی دوره‌ی پلیستوسن، به‌ویژه انسان راست‌قامت، شباهت دارد. براین اساس می‌توان گفت، هابیت احتمالاً هنگام راه‌رفتن روی دو پا، حرکتی نسبتاً شبیه اعضای جنس انسان داشته است. البته این نتیجه به این معنا نیست که هابیت‌ها دقیقاً مثل انسان امروزی راه می‌رفتند.

ساختار لگن هابیت‌ها نشان می‌دهد آن‌ها احتمالاً برای دویدن سریع یا پیمودن مسافت‌های طولانی چندان مناسب نبودند. پژوهشگران حتی احتمال می‌دهند که این انسان‌ها هنوز بخشی از فعالیت‌های خود را روی درختان انجام می‌دادند.

به گفته‌ی کریستی لوتون، انسان‌شناس زیستی دانشگاه کالیفرنیای جنوبی، اگر فقط لگن را در نظر بگیریم، انسان فلورسی درمجموع بسیار انسان‌مانند به نظر می‌رسد. بااین‌حال، احتمالاً دونده‌ی سریعی نبوده و مسیرهای طولانی را نیز زیاد طی نمی‌کرده است.

چرا منشأ هابیت‌ها هنوز مبهم است؟ مشکل اینجاست که اسکلت هابیت‌ها ترکیبی از ویژگی‌های قدیمی و انسان‌مانند دارد. برای مثال، استخوان‌های دست آن‌ها بیشتر به استرالوپیتکوس‌ها شباهت دارد، اما شانه‌ها، بازوها و حالا لگنشان بیشتر انسان‌مانند به نظر می‌رسد. همین ترکیب عجیب باعث شده دانشمندان هنوز نتوانند با اطمینان بگویند هابیت‌ها دقیقاً از کدام گونه به وجود آمده‌اند.

نحوه راه رفتن هابیت‌ها احتمالاً شبیه به انسان بود، هرچند سرعت آن‌ها کم بود و مسافت‌های طولانی را طی نمی‌کردند

دانشمندان فعلاً دو توضیح اصلی برای منشأ هابیت‌ها دارند. طبق فرضیه‌ی اول، اجداد آن‌ها انسان راست‌قامت بودند که به جزیره‌ی فلورس رسیدند و درطول نسل‌های بسیار، به دلیل شرایط زندگی و منابع محدود جزیره، جثه‌شان کوچک‌تر شد.

فرضیه‌ی دیگر این است که هابیت‌ها اصلاً از انسان راست‌قامت به وجود نیامده‌اند، بلکه نوادگان گونه‌ای قدیمی و کوچک‌جثه از جنس انسان بوده‌اند که شاید هنوز فسیل شناخته‌شده‌ای از آن پیدا نشده باشد.

بررسی لگن به‌تنهایی نمی‌تواند یکی از این دو فرضیه را تأیید کند. پژوهشگران امیدوارند در آینده بررسی پروتئین‌های باستانی یا مواد ژنتیکی بتواند سرنخ‌های بیشتری درباره‌ی منشأ هابیت‌ها به دست دهد. فعلاً اما این انسان کوچک‌جثه همچنان یکی از مرموزترین اعضای خانواده‌ی تکاملی انسان باقی مانده است.

پژوهش در ژورنال American Journal of Biological Anthropology منتشر شده است.