آیا شاهدخت‌های مصری جنگجو بودند؟ کشف شواهد تازه از مومیایی‌های زن کمان‌دار

قرن‌ها، تصویر رایج از زنان سلطنتی مصر باستان، زندگی در کاخ‌ها، تشریفات درباری و فعالیت‌های تشریفاتی بوده است. اما پژوهش تازه‌ای که روی مومیایی‌های شاه‌دخت‌های مصری انجام شده، این تصویر را به چالش می‌کشد و نشان می‌دهد برخی از این زنان سلطنتی، جنگجویانی ماهر بوده‌اند که با کمان و خنجر آشنایی کامل داشته‌اند.

داستان از سال‌های ۱۸۹۴ و ۱۸۹۵ آغاز می‌شود، زمانی که باستان‌شناسان مجموعه‌ی تدفینی دهشور، در حدود ۴۰ کیلومتری جنوب قاهره را کشف کردند. در این گورستان، شش مومیایی متعلق به یک فرعون مرد و پنج زن سلطنتی پیدا شد که همراه با سلاح‌هایی چون گرز و کمان دفن شده بودند.

مومیایی‌ها پس از انتقال به موزه‌ای در مصر، به فراموشی سپرده شدند و تا سال ۲۰۲۰، گمان می‌رفت برای همیشه گم شده‌اند. کشف مجدد آن‌ها، فرصتی تازه برای پژوهشگران فراهم کرد تا با استفاده از فناوری‌های مدرن، به بررسی این بقایای باستانی بپردازند.

به‌گزارش ساینس‌نیوز، زینب حشیش، باستان‌شناس دانشگاه بنی سویف مصر، و تیمش با اندازه‌گیری استخوان‌ها، استفاده از اشعه‌ی ایکس و بررسی نشانه‌های بیماری و ضربه، به مطالعه‌ی دقیق مومیایی‌ها پرداختند.

پژوهشگران دریافتند که تمام این شش مومیایی، مجموعه‌ای نادر از نقص‌های مهره‌ای ارثی مشترک دارند که نشان‌دهنده‌ی نسبت خویشاوندی آن‌هاست. از این میان، سه مومیایی زن (ایتا، خنمت و ایتاورت) احتمالاً دختران آمنهوتپ دوم بودند که حدوداً بین ۱۹۲۹ تا ۱۸۹۵ پیش از میلاد حکومت می‌کرد.

مهم‌ترین یافته، شواهد واضحی از اتصالات عضلانی مقاوم روی استخوان‌های زنان بود. برای مثال، بزرگ‌شدگی نواحی خاصی از استخوان‌های ساعد در مومیایی «ایتاورت» نشان می‌داد او به‌طور مکرر از کمان استفاده می‌کرده است.

همچنین، برخی از این زنان، آسیب‌های التیام‌یافته‌ای داشتند که احتمالاً در حین تمرین، شکار یا نبرد به آن‌ها وارد شده بود. به گفته‌ی حشیش، «این شاهدخت‌ها ورزشکارانی ورزیده بودند که بدن‌هایشان به‌واسطه‌ی همان مهارت‌ها و حرکات منظمی که مردان هم‌دوره‌ی خود داشتند، سخت شده بود.»

برخی مصرشناسان بر این باورند که سلاح‌های یافت‌شده در قبور زنان، صرفاً اشیایی نمادین برای استفاده در زندگی پس از مرگ بوده‌اند. با‌این‌حال، یافته‌ها این دیدگاه را به چالش می‌کشد.

نیکلاس براون، مصرشناس دانشگاه آیووا که در مطالعه مشارکت نداشته است، توضیح می‌دهد که استفاده از کمان در آیین‌های سلطنتی، مانند پرتاب تیر به چهار جهت اصلی در جشن «سِد»، می‌توانسته بخشی از وظایف آیینی شاهدخت‌ها باشد. او تأکید می‌کند که «استخوان‌ها به طور مستقیم این رفتار را ثبت نمی‌کنند، اما اتصالات عضلانی به وضوح نشان‌دهنده‌ی نوعی فعالیت عادتی و تکراری هستند.»

درنهایت، شواهد نشان می‌دهد این زنان سلطنتی، علاوه بر نقش‌های تشریفاتی خود، در فعالیت‌های فیزیکی قدرتمندی مانند تیراندازی با کمان و شکار نیز نقش داشته‌اند و سلاح‌های دفن‌شده با آن‌ها، بازتابی از مهارت‌ها و فعالیت‌های واقعی آن‌ها در طول زندگی بوده است. این کشف، تصویر تازه‌ای از نقش زنان در جامعه‌ی مصر باستان، فراتر از کاخ‌ها و تشریفات درباری، ارائه می‌دهد.

پژوهش در ژورنال Frontiers in Environmental Archaeology منتشر شده است.