گیمرهای قدیمی در شوک؛ واکنش گسترده به توقف تولید دیسکهای پلیاستیشن
وقتی از کودی اسپنسر، همبنیانگذار فروشگاههای زنجیرهای کوچک پینک گوریلا گیمز، دربارهی پیامد تصمیم تازهی سونی برای توقف تولید دیسک بازیهای پلیاستیشن پرسیده شد، صریح گفت: «غمانگیز است که این را میبینیم. این تصمیم فقط برای گیمرها منفی است. ما توانایی فروش بازیها، بهاشتراکگذاری بازیها و مالک شدن بازیها را از دست میدهیم.»
بر اساس روایت ورج، تصمیم سونی برای حرکت بهسوی آیندهای بیدیسک، برای بخشهای مختلف صنعت بازی خبر ناامیدکنندهای بود؛ نه فقط برای گیمرها، بلکه برای فروشگاههای مستقل و گروههای حفاظت و آرشیو بازی که میکوشند دسترسی به بازیها را آسانتر و ماندگاری آنها را تضمین کنند.
سیاست جدید سونی از اوایل زمستان ۱۴۰۶ اجرایی میشود
فرانک سیفالدی، مدیر اجرایی بنیاد تاریخ بازیهای ویدیویی، در بیانیهای گفت: «این خبری ناخوشایند برای کسانی است که هنوز ترجیح میدهند بازیها را روی رسانهی فیزیکی بخرند و بیتردید ضربهای مهم به حقوق مصرفکننده، بازار دستدوم و سازندگان بازی است که کسبوکارشان به بازار فیزیکی وابسته است.»
ناشران مستقل هم از این تصمیم ابراز تاسف کردهاند. یکی از آنها میگوید: «ما عمیقا از تصمیم سونی برای تعلیق تولید بازیهای فیزیکی در سال ۲۰۲۸ ناامید شدهایم. بازیهای فیزیکی برای حفاظت از بازیها، مالکیت و انتخاب مصرفکننده حیاتیاند... تعهد ما به این ارزشها بدون تغییر باقی مانده است. زنده باد رسانهی فیزیکی.»
پلتفرم لاست این کالت نیز در بیانیهای جداگانه گفت: «هدف این است هر کاری از دستمان برمیآید برای حفظ بازیهای ویدیویی به بهترین شکل ممکن انجام دهیم و تا جایی که بتوانیم این کار را ادامه خواهیم داد.»
با این حال، این چرخش چندان هم غافلگیرکننده نیست. مدتها است که فروش بازیهای ویدیویی، عمدتا دیجیتالی شده و کافی است به گفتهی کپکام نگاه کرد که اعلام کرده بود ۹۳ درصد فروش بازیهایش در آخرین سال مالی بهصورت دیجیتال بوده است. با وجود این واقعیت، برای کسانی که میخواهند بازیها را به شکلی ملموستر از دادهای روی یک هارددیسک در اختیار داشته باشند، این خبر همچنان ناامیدکننده است.
واقعیت این است که با وجود سر و صداهای گسترده، این تغییر برای بیشتر مردم تفاوت بزرگی ایجاد نخواهد کرد. اسپنسر میگوید: «فروش فیزیکی بازیهای جدید پلی استیشن ۵ مدتی است که رو به کاهش بوده. بنابراین بلافاصله پس از حرکت بهسوی دیجیتالمحورشدن، فکر نمیکنم تغییر زیادی ببینیم.» او پیشبینی میکند که در پنج تا ۱۰ سال آینده، «قیمت نسخههای فیزیکیای که پیش از ۲۰۲۸ چاپ شدهاند بالاتر میرود و تقاضایی محدود اما قوی برای محصولات ما شکل میگیرد.» هرچند این برای کسبوکار خوب است، خودش میگوید: «شخصا دوست ندارم چنین وضعی پیش بیاید.»
سونی مدتها بود که به سمت آیندهی دیجیتالمحور حرکت میکرد
اسپنسر در افق دورتر حتی چشمانداز نگرانکنندهتری میبیند و میگوید: «خودِ ایدهی بازیهای ویدیویی فیزیکی، بیگانه خواهد شد و بیشتر بهعنوان یک چیز عجیب و نوستالژیک دیده میشود و این برای ما اصلا خوب نیست.»
سونی مدتها است که آرامآرام بهسوی آیندهای دیجیتالمحور حرکت کرده است. پلیاستیشن ۵ در سال ۲۰۲۰ با نسخهای ارزانتر و بدون درایو دیسک عرضه شد و پلی استیشن ۵ پرو هم برای اجرای بازیهای فیزیکی، اگر کاربر بخواهد، به خرید یک درایو دیسک جداگانه نیاز دارد. این نخستین بار نیست که سونی سختافزار دیجیتالمحور عرضه میکند؛ اندرو بورمن، مدیر حفاظت دیجیتال در موزهی ملی بازی استرانگ، یادآوری کرد که کنسول دستی پیاسپی گو در سال ۲۰۰۹ نیز درایو یوامدی نداشت.
بورمن میگوید: «چالشهای حفاظت دیجیتال تازه نیستند و به صنعت بازیهای ویدیویی هم محدود نمیشوند.» او به الزام اتصال آنلاین، بهروزرسانیهای مکرر بازیها و این واقعیت اشاره میکند که «بخش زیادی از فرایند توسعهی بازی فقط با ابزارهای دیجیتال انجام میشود.» با این همه، او تاکید میکند که «مهم است همین حالا اقدام کنیم تا تاریخ این صنعت را حفظ کنیم.»
به باور بورمن، همیشه برای بازیهای فیزیکی دستدوم و نو بازار وجود خواهد داشت و او برای این ادعا به بازگشت محبوبیت صفحههای وینیل اشاره میکند؛ اما از دست رفتن امکان خرید فیزیکی بازیهای پلیاستیشن همچنان تلخ است.
او میگوید: «از دید مصرفکننده، انتخاب اهمیت دارد و از دست دادن این انتخاب ناراحتکننده است، بهخصوص برای کسانی که شاید به اینترنت قابلاعتماد یا سریع دسترسی ندارند یا فقط دوست دارند حس مالکیت واقعی نسبت به خریدهایشان داشته باشند.»
سیفالدی میگوید این تغییر آنطور که شاید به نظر برسد، «آنقدرها هم بر کار حفاظتکنندگان حرفهای تاثیر نخواهد گذاشت.» او توضیح میدهد: «واقعیت این است که این روند همچنان ادامه دارد. پلیاستیشن نخستین شرکتی نیست که این کار را میکند و آخرین شرکت هم نخواهد بود، چون اکثریت قریببهاتفاق بازیهای ویدیویی که در دو دههی گذشته تولید شدهاند اصلا برای کنسولهای خانگی اختصاصی ساخته نشدهاند، چه برسد به اینکه روی رسانهی فیزیکی ارائه شده باشند. حتی وقتی هم روی رسانهی فیزیکی منتشر میشدند، بهروزرسانی دیجیتال روز نخست تقریبا همیشه قطعی بود؛ یعنی با وجود اینکه یک دیسک داده را بهصورتی قابل دسترس حفظ میکند، ممکن است نمایندهی همان بازیای نباشد که مردم واقعا تجربه کردهاند. موزهها و آرشیوهایی مانند ما مدتی است برای این آینده آماده شدهاند و انتظار دارند گذاشتن دیسکها روی قفسه، راهحل بلندمدت برای حفظ بازیهای جدید نباشد.»
در عین حال، باید توجه داشت که برخی دارندگان پلتفرمها برای قابلدسترس نگهداشتن بازیهای قدیمی خود اقدامات حفاظتی انجام میدهند. سونی یک تیم حفاظت از مالکیت فکری دارد، مایکروسافت به لطف برنامهی سازگاری معکوس، تعداد زیادی از بازیهای قدیمی را روی سختافزارهای مدرن ایکس باکس قابل بازی کرده است و کاتالوگ نینتندو سوییچ آنلاین پر از آثار کلاسیک است.
بر اساس جدیدترین اخبار بازی، جی تی ای ۶ قرار است در فروشگاههای فیزیکی فروخته شود اما فقط بهصورت یک کد دانلود در جعبه عرضه خواهد شد. این رویکرد احتمالا پیشنمایشی از آینده است؛ چون جی تی ای ۶ روی دیسک فروخته نمیشود، دیگر نمیتوانید آن را بفروشید، از دوستی قرض بگیرید یا یک نسخهی دستدوم ارزانتر را با کسری از قیمت ۷۹٫۹۹ دلار پیدا کنید.
شاید برای جیتیای ۶ -یکی از بزرگترین بازیهای تاریخ- مردم این وضعیت را تحمل کنند، اما وقتی این تجربه به سرنوشت همهی جعبههای بازی روی قفسههای فروشگاه تبدیل شود، دیگر به این راحتی قابلقبول نخواهد بود.
سیفالدی از گروههای صنفی مانند انجمن نرمافزارهای سرگرمی میخواهد که با وجود مخالفتهای گذشتهشان با تلاشهای مربوط به حفاظت، «راهحلهای معناداری برای آرشیوها و موزهها ارائه کنند تا بتوانند محتوای دیجیتالمحور را بهطور قانونی حفظ و برای پژوهش در دسترس کنند.»
او میگوید صنعت «باید واقعا پای میز مذاکره بیاید، چون انتظار داشتن از موزهها برای اینکه نسخهای از جیتیای ۶ را دانلود کنند و امیدوار باشند ۵۰ سال بعد هم اجرا شود، راهحل حفاظت نیست.»
نظر شما درباره پایان دوران دیسکهای پلیاستیشن چیست؟