منشور غول‌پیکر هانگژو؛ آسمان‌خراشی که قواعد طراحی برج‌ها را به چالش کشیده است

در شهری که هر سال آسمان‌خراش‌های جدیدی در آن سر برمی‌آورند، برجی تلاش کرده است تعریف متفاوتی از ساختمان‌های بلندمرتبه ارائه دهد. برج هانگژو پریزم (Hangzhou Prism) که به‌تازگی تکمیل شده، با فرم هندسی غیرمعمول خود از ظاهر متعارف برج‌های شیشه‌ای فاصله گرفته و به یکی از شاخص‌ترین پروژه‌های معماری جدید هانگژو در چین تبدیل شده است. ارتفاع این برج چندمنظوره به ۱۰۶٫۵ متر می‌رسد. زیربنای کلی ساختمان حدود ۴۳ هزار مترمربع است و فضاهای مختلفی از جمله هتل، واحدهای مسکونی، دفاتر اداری و بخش‌های تجاری را در خود جای داده است.

طراحی این پروژه را دفتر معماری «او.ام.ای» بر عهده داشته است؛ شرکتی که به ارائه طرح‌های غیرمتعارف و نوآورانه شهرت دارد. در این پروژه نیز معماران تلاش کرده‌اند از الگوی رایج برج‌های شیشه‌ای که معمولاً به شکل حجم‌های مستطیلی ساده ساخته می‌شوند، فاصله بگیرند.

فرم نهایی ساختمان از ایجاد دو برش بزرگ در یک حجم مستطیلی شکل گرفته است. این برش‌ها باعث شده‌اند برج از زاویه‌ای شبیه یک هرم مدرن به نظر برسد، اما از زوایای دیگر ظاهری کوتاه‌تر، حجیم‌تر و مجسمه‌گونه پیدا کند. همین ویژگی سبب می‌شود نمای ساختمان هنگام حرکت در اطراف آن دائماً تغییر کند و هر بار تصویری متفاوت از برج دیده شود.

به نوشته نیواطلس، یکی از ویژگی‌های مهم ساختمان، نمای پلکانی آن است. در معماری، نمای پلکانی به طراحی‌ گفته می‌شود که طبقات به‌تدریج عقب‌نشینی می‌کنند و سطوحی شبیه پله در نمای بیرونی ایجاد می‌شود. این نوع طراحی علاوه بر تأثیر بصری، کاربردهای عملی نیز دارد.

در برج هانگژو پریزم، این عقب‌نشینی‌های تدریجی تنها برای زیبایی در نظر گرفته نشده‌اند. شکل ساختمان به گونه‌ای طراحی شده است که با ایستگاه راه‌آهن پرسرعت و فضای سبز مجاور هماهنگی بیشتری داشته باشد. علاوه‌براین، سطوح پلکانی امکان ایجاد تراس‌ها و فضاهای باز متعددی را فراهم کرده‌اند که ساکنان، کارکنان و مهمانان ساختمان می‌توانند از آن‌ها استفاده کنند.

این تراس‌ها چشم‌اندازهای گسترده‌ای از شهر هانگژو در اختیار کاربران قرار می‌دهند؛ مزیتی که در بسیاری از برج‌های سنتی کمتر دیده می‌شود. در ساختمان‌های معمولی، بیشتر فضاهای قابل استفاده در داخل بنا قرار دارند، اما در این پروژه بخشی از تجربه حضور در برج به فضاهای باز و نیمه‌باز منتقل شده است.

در بخش پایینی برج نیز آتریوم عمومی بزرگی ساخته شده است. آتریوم فضایی باز و سرپوشیده در مرکز یا ورودی ساختمان است که معمولاً برای گردهمایی، استراحت یا عبور و مرور افراد مورد استفاده قرار می‌گیرد. آتریوم این پروژه برای استفاده عموم مردم طراحی شده و تنها به ساکنان یا کارکنان ساختمان اختصاص ندارد.

در این فضای عمومی، محوطه‌سازی گسترده، عناصر آبی و فضاهای تفریحی در نظر گرفته شده است. هدف از این طراحی آن بوده که ساختمان صرفاً یک برج اداری یا مسکونی نباشد، بلکه به بخشی از فضای شهری و محل تعامل شهروندان تبدیل شود.

طراحان پروژه درباره مفهوم این برج توضیح داده‌اند که ساختمان به نوعی ادای احترام به ضرب‌المثل مشهور چینی است که می‌گوید: «در آسمان بهشت وجود دارد و روی زمین هانگژو.» به گفته آنان، برج همچون نقطه‌ای شاخص در افق شهر، نمادی از جایگاه ویژه هانگژو در فرهنگ و تاریخ چین محسوب می‌شود.

پروژه تنها به برج اصلی محدود نمی‌شود. در کنار آن برج مسکونی دیگری با زیربنای حدود ۳۵ هزار مترمربع نیز ساخته شده است. نمای ساختمان دوم نیز از هندسه منشور الهام گرفته و از نظر طراحی با برج اصلی هماهنگی دارد.

معماران معتقدند این مجموعه می‌تواند به شکل‌گیری جامعه‌ای خلاق در منطقه تجاری مرکزی جدید هانگژو کمک کند. آن‌ها تأکید می‌کنند که طراحی ساختمان امکان استفاده‌های متنوع و انعطاف‌پذیر را فراهم می‌کند و در عین حال هویت بصری قدرتمند و قابل تشخیصی به مجموعه می‌بخشد؛ هویتی که هم از فرم‌های آشنا الهام گرفته و هم جلوه‌ای کاملاً معاصر دارد.

هانگژو که یکی از قدیمی‌ترین و مهم‌ترین شهرهای چین به شمار می‌رود، در سال‌های اخیر روند نوسازی سریعی را تجربه کرده است. این شهر که در گذشته بیشتر به دلیل میراث تاریخی، دریاچه مشهور وست لیک و نقش فرهنگی خود شناخته می‌شد، اکنون به یکی از مراکز مهم اقتصادی و فناوری چین تبدیل شده است.

رشد سریع اقتصادی باعث شده طی سال‌های اخیر پروژه‌های ساختمانی بزرگی در این شهر آغاز شوند. از جمله طرح‌های شاخص در دست اجرا می‌توان به پارک کارخانه پالایشگاه نفت هانگژو، موزه یوهو، مرکز بین‌المللی ورزش هانگژو و مرکز وانگچائو هانگژو اشاره کرد.

در چنین فضایی، برج هانگژو پریزم نمونه‌ای از رویکرد جدید معماری در چین به شمار می‌رود؛ رویکردی که تلاش می‌کند ساختمان‌های بلندمرتبه را از قالب‌های تکراری خارج کند و علاوه بر تأمین نیازهای مسکونی، اداری و تجاری، نقش فعال‌تری در شکل‌دهی به فضای عمومی شهر ایفا کند.