مانیتورهای مخصوص بازی تجربه‌ی بصری و تعاملی شما را هنگام بازی با کنسول یا کیس کامپیوتر گیمینگ افزایش می‌دهند. بااین‌حال، انتخاب بهترین مانیتور بازی برای نیازهای شما میتواند کار دلهره‌آوری باشد، زیرا عوامل زیادی مانند وضوح، نرخ نوسازی، نوع پنل، نسبت تصویر و فناوری همگامسازی تطبیقی باید در نظر گرفته شوند.
در مقاله‌ی پیش رو، به شما کمک می‌کنیم تا اصول انتخاب مانیتورهای گیمینگ را درک کنید، مزایا و معایب مدل‌ها و ویژگی‌های مختلف آن‌ها را با هم مقایسه کرده و براساس بودجه و ترجیح خود، خریدتان را نهایی کنید؛ پس از صحبت درباره‌ی ویژگی‌های مهم مانیتور گیمینگ، بهترین مانیتورهای گیمینگ بازار ایران را نیز از بین صدها مدل موجود معرفی می‌کنیم. در ادامه با زومیت همراه باشید.
نکات مهم قبل از خرید مانیتور گیمینگ
- ابعاد صفحه‌نمایش
انتخاب ابعاد مناسب صفحه‌نمایش برای بازی به عواملی مانند نوع بازی، بودجه، وضوح تصویر (تراکم پیکسلی ۱۰۰ PPI به بالا توصیه می‌شود) و فضای میز کار بستگی دارد. معمولاً صفحه‌نمایش ۲۴ تا ۳۲ اینچ با وضوح 1080p تا 4K به کاربران گیمر پیشنهاد می‌شود؛ اما انتخاب نهایی باید با توجه به نیازهای شخصی شما صورت بگیرد.
- وضوح (رزولوشن)
به تعداد پیکسل‌های تشکیل‌دهنده‌ی تصویر، رزولوشن گفته می‌شود (مثال: ۱۹۲۰ پیکسل افقی در ۱۰۸۰ پیکسل عمودی). رزولوشنِ بیشتر به وضوح و نمایش جزئیات بیشتر می‌انجامد؛ اما به پردازنده و کارت گرافیک قوی‌تری نیز نیاز دارد.
برای مانیتورهای تا ۲۴ اینچ وضوح 1080p مناسب است؛ در‌حالی‌که مانیتورهای بزرگ‌تر با وضوح 1440p یا 4K مناسب هستند. برای پلی استیشن ۵ و ایکس باکس سری ایکس، مانیتورهای 4K توصیه می‌شوند؛ زیرا این کنسول‌ها می‌توانند خروجی تصویر 4K نیز ارائه کنند.
- نرخ نوسازی (Refresh Rate)
نرخ نوسازی به شما می‌گوید که مانیتور چند بار در ثانیه تصویر را روی صفحه به‌روز میکند و با هرتز (Hz) اندازه‌گیری می‌شود. این ویژگی در بازی‌های شوتر و آنلاین تأثیر بسیار زیادی در تشخیص حرکات حریف دارد؛ بنابراین باید مانیتوری انتخاب کنید که دارای نرخ نوسازی ۷۵ هرتز به بالا باشد؛ هرچند که امروزه مانیتورهایی با نرخ نوسازی تا ۳۶۰ هرتز نیز به فروش می‌رسند، اما قیمت بالایی دارند.
- زمان پاسخدهی (Response Time)
زمان پاسخدهی ارتباط نزدیکی با نرخ نوسازی دارد و به‌نوعی مکمل هم هستند. این فاکتور که با میلی‌ثانیه (ms) اندازه‌گیری می‌شود، نشان می‌دهد که مانیتور با چه سرعتی رنگها را عوض میکند و برخلاف نرخ نوسازی، هرچه مقدار آن کمتر باشد، بهتر است.
- نوع پنل
نوع پنل نیز بر کیفیت تصویر مانیتور تأثیر می‌گذارد. دو نوع اصلی پنل LCD و OLED وجود دارد و خود پنلهای LCD نیز به سه دسته‌ی TN و VA و IPS تقسیم می‌شوند. پنلهای TN ارزان و سریع هستند؛ اما دقت رنگ و زوایای دید ضعیفی دارند. پنلهای IPS دقت رنگ بالا و زاویهی دید وسیعی دارند؛ اما کندترند، در مقابل پنلهای VA دارای نسبت کنتراست و دقت رنگ خوب، اما زاویهی دید محدود هستند.
در سوی دیگر میدان، پنلهای OLED از مواد ارگانیک برای تولید رنگ و نور استفاده می‌کنند و دارای مزایای زیادی از جمله کنتراست بالا و زمان پاسخدهی سریع‌تر هستند. بااین‌حال، در محیط‌های روشن کمتر مورد استفاده قرار می‌گیرند. ضمن اینکه پنلهای OLED در معرض خطر بروز Burn-in در بخشی از تصویر با المان‌های استاتیک هستند.
- فناوری همگامسازی تطبیقی (Adaptive Sync Technology)
فناوری همگامسازی تطبیقی، نرخ نوسازی مانیتور را با نرخ فریم خروجی از کارت گرافیک یا کنسول شما هماهنگ و به از بین بردن پارگی صفحه‌نمایش کمک میکند. این پارگی‌ها نوعی مصنوعات بصری هستند و زمانی رخ می‌دهند که نرخ نوسازی و نرخ فریم با هم مطابقت ندارند.
دو نوع اصلی از فناوری همگامسازی تطبیقی وجود دارد: Nvidia G-Sync و AMD FreeSync. فناوری G-Sync در کارت گرافیک انویدیا و FreeSync در کارت گرافیک ای ام دی پشتیبانی می‌شود و برخی مانیتورها از هر دو فناوری پشتیبانی می‌کنند.
بهترین برندهای مانیتور مخصوص گیم
برندهای زیادی در زمینه‌ی مانیتورهای گیمینگ فعالیت می‌کنند، از جمله سری TUF و ROG ایسوس، سری اودیسه‌ی سامسونگ، سری GT هواوی و حتی برندهای دیگری مانند MSI و LG؛ بنابراین دست شما در انتخاب برند مورد علاقه‌تان باز است. در ادامه گلچینی از تمامی برندها را با توجه به بازه‌ی قیمتی، ویژگیها و نظرات کاربران لیست کرده‌ایم تا برای انتخاب بهترین مانیتور گیمینگ، راه سختی در پیش نداشته باشید.
بهترین مانیتورهای گیمینگ بازار
مانیتور ال‌جی مدل 24MR400-B طراحی مینیمال و ساده‌ای دارد و طراحی آن با حاشیه‌های باریک در سه طرف (بالا، چپ و راست)، بسیار مدرن به‌نظر می‌رسد. چنین طراحی‌ای باعث می‌شود تمرکز کاربر بیشتر به محتوای نمایشگر جلب شود. پنلِ ۲۴ اینچی و IPS مانیتور ازطریق چراغ‌های LED نوردهی می‌شود و نرخ نوسازی آن به ۱۰۰ هرتز می‌رسد تا برای گیمرها و تریدرها خرید ارزشمندی محسوب شود. ضمنا پنلهای IPS زاویهی دید بیشتری نسبت به پنلهای VA دارند.
مانیتور ال‌جی به‌دلیل داشتن حاشیه‌های باریک و پنل IPS، برای ستاپ‌های چند مانیتوری گزینهی مناسبی به‌نظر می‌رسد؛ از این رو افرادی مانند تریدرها می‌توانند دو یا سه مانیتور 24MR400-B را بدون هیچ مشکلی کنار هم قرار دهند.
مانیتور اقتصادی کولر مستر CMI-GA22FC با اندازهی ۲۲ اینچ و وضح FHD، یکی از بهترین گزینهها برای بازی کردن در بازه‌ی قیمتی ۵ تا ۶ میلیون تومان است. اگر با سایز صفحه‌نمایش کنار بیایید، امکاناتی مانند نرخ نوسازی ۱۰۰ هرتزی و زمان پاسخگویی ۱ میلی‌ثانیه‌ای نصیبتان می‌شود.
مانیتور کولر مستر در پوشش فضاهای رنگی مختلف علکرد بسیار خوبی دارد و از رقبای هم‌قیمت خود تا حد زیادی جلوتر است؛ از این رو طراحان و گرافیست‌ها نیز در صورت نیاز به مانیتوری با پنل سریع، می‌توانند سراغ این مدل بروند. مانیتور گیمینگ کولر مستر خروجی هدفون ندارد و تنها از درگاه‌های HDMI و D-Sub برای اتصال به سیستم‌های مختلف بهره می‌برد.
مانیتور MSI G244PF E2 طراحی مدرنی دارد که برای گیمرها و کاربران حرفه‌ای جذاب به‌نظر می‌رسد. حاشیه‌های باریک نمایشگر نه‌تنها ظاهر زیبا و مینیمالیستی به آن بخشیده است، بلکه تجربه‌ی کاربری را در حالت چند مانیتوری بهبود می‌دهد. پایه‌ی مانیتور قابل‌‌تنظیم بوده و امکان تغییر زاویه صفحه را فراهم میکند تا کاربران بتوانند بهترین زاویهی دید را تنظیم کنند. همچنین با قابلیت چرخش دورانی (Pivot)، می‌توان از مانیتور در حالت عمودی نیز استفاده کرد. MSI G244PF E2 با پوشش ۱۲۳ درصدی فضای رنگی sRGB و ۹۳ درصدی Adobe RGB و DCI-P3، یکی از بهترین مدل‌ها برای انجام کارهای گرافیکی در میان مدل‌های اقتصادی است.
مانیتور ۲۴ اینچ ام‌اس‌آی از رزولوشن Full HD بهره می‌برد که تراکم پیکسلی آن به ۹۲ پیکسل در هر اینچ می‌رسد. همچنین نرخ نوسازی ۱۸۰ هرتز به همراه زمان پاسخگویی ۱ میلی‌ثانیه، برای گیمرها و کسانی که به تصاویر سریع و بدون لگ نیاز دارند، بسیار مناسب است. استفاده از پنل IPS با عمق رنگ ۸ بیتی زاویهی دید وسیعی فراهم میکند؛ بنابراین برای ستاپ‌های چند مانیتوری در کاربری‌هایی همچون گیمینگ و ترید، کاملا کاربردی محسوب می‌شود. علاوه‌بر این، فناوریهای FreeSync Premium و G-Sync در مانیتور ام‌اس‌آی از پارگی تصویر و ناهماهنگی فریم‌ها جلوگیری می‌کنند و تجربه‌ای روان و یکپارچه ارائه می‌دهند.
مانیتور ۲۷ اینچ Odyssey G5 به دلایل گوناگونی چون وضوح تصویر و نرخ نوسازی بالا، پنل VA و حداکثر روشنایی قابل قبول، گزینهی مناسبی برای کاربری گیمینگ در این لیست تلقی می‌شود. طراحی Odyssey G5 به گونه‌ای است که در همان نگاه اول می‌توان تشخیص داد هدف سامسونگ از تولید این مدل جلب توجه کاربرهای گیمر بوده. وزن این مدل با احتساب وزن پایه، ۴٫۱ کیلوگرم است و به‌دلیل نوع پایه‌ی به کار رفته، صرفا امکان چرخش عمودی (Tilt) آن وجود دارد.
این نمایشگر ۲۷ اینچی که پنلی از نوع VA دارد، به‌لطف وضوح ۱۴۴۰ × ۲۵۶۰ پیکسلی‌اش با تراکم پیکسلی ۱۰۹ پیکسل در هر اینچ و حداکثر روشنایی ۳۳۰ نیت، تجربه‌ی لذت‌بخشی از کار کردن با آن رقم می‌زند؛ همچنین فارغ از وضوح و روشنایی خوب این مانیتور، نرخ نوسازی ۱۶۵ هرتزی و حداقل زمان پاسخگویی ۱ میلی‌ثانیه، تجربه فوق‌العاده‌ای از بازی کردن روی این مانیتور برایتان به ارمغان می‌آورند.
مانیتور ۲۷ اینچی MSI مدل MAG 275QF یکی از پیشرفته‌ترین مانیتورهای گیمینگ بازار محسوب می‌شود که هم برای کامپیوترهای شخصی و هم کنسول‌های بازی پیشنهاد می‌شود. پنل IPS مانیتور از فناوری HDR و عمق رنگ ۱۰ بیتی (۸ بیت + FRC) پشتیبانی میکند و قادر به نمایش ۱ میلیارد رنگ است. MAG 275QF با وضوح QHD، تراکم پیکسلی بالایی دارد و از نرخ نوسازی ۱۸۰ هرتزی و زمان پاسخگویی ۰٫۵ میلی‌ثانیه‌ای بهره می‌برد.
MSI قابلیت‌های گیمینگ زیادی را در مانیتور MAG 275QF قرار داده اما خبری از پشتیبانی از FreeSync و G-Sync نیست. مانیتور MSI با تمرکز روی کمترین حاشیه طراحی شده است که همین موضوع در کنار پوشش مناسب فضاهای رنگی، آن را برای کاربری‌های مختلف مناسب میکند. مجموعه‌ی درگاه‌های مانیتور نیز شامل خروجی هدفون، ۲ درگاه HDMI 2.0 و ۱ درگاه DisplayPort 1.4 می‌شود.
مانیتور ۳۲ اینچ ایسوس مدل TUF Gaming VG32AQA1A، یک نمایشگر گیمینگ با تمرکز بر ارائه‌ی سرعت و عملکرد روان است که برای بازیکنان رقابتی و علاقه‌مندان به بازی‌های سریع طراحی شده است. این مانیتور با نرخ نوسازی سریع ۱۷۰ هرتز، حرکاتی بسیار نرم و روان را به نمایش می‌گذارد و به گیمرها اجازه می‌دهد تا با کمترین تأخیر به وقایع بازی واکنش نشان دهند. رزولوشن QHD در کنار پنل بزرگ ۳۲ اینچی، جزئیات بصری بالایی را ارائه می‌دهد که به غوطه‌وری بیشتر در دنیای بازی کمک میکند. پنل VA این مدل با کنتراست قابل قبول، رنگ‌های مشکی عمیق و تصاویری با غنای بیشتر تولید میکند که در بازی‌های با اتمسفر تاریک، یک مزیت کلیدی محسوب می‌شود.
این مانیتور با بهره‌گیری از فناوری AMD FreeSync Premium، نرخ فریم خروجی از کارت گرافیک را با نرخ نوسازی صفحه‌نمایش هماهنگ کرده و از بروز مشکلاتی نظیر پارگی تصویر (Tearing) و استاتر (Stuttering) جلوگیری میکند تا تجربه‌ای یکپارچه و پیوسته حاصل شود. در بخش اتصالات، این مدل به یک درگاه DisplayPort 1.2 و دو درگاه HDMI 2.0 مجهز شده است که گزینه‌های اتصال پرسرعتی را برای کامپیوترهای شخصی و کنسول‌های نسل جدید فراهم میکند. برخلاف بسیاری از مانیتورهای گیمینگ، VG32AQA1A دارای دو بلندگوی ۲ واتی داخلی و همچنین خروجی هدفون است که نیازهای صوتی کاربر را پوشش می‌دهد.
مانیتور ۲۷ اینچی Odyssey G6 با وضوح QHD و نرخ نوسازی خیره‌کننده‌ی ۲۴۰ هرتز، گزینه‌ای ممتاز برای بازی‌های رقابتی محسوب می‌شود. زمان پاسخگویی ۱ میلی‌ثانیه‌ایِ پنل تضمین میکند حرکات سریع بدون تاری و تاخیر به نمایش درآیند، قابلیتی که در عناوین شوتر و مسابقه‌ای تفاوت زیادی در عملکرد بازیکن ایجاد میکند. پنل VA آن نیز علاوه‌بر سرعت، کنتراست و عمق رنگ بالاتری نسبت به بسیاری از نمایشگرهای IPS هم‌رده ارائه می‌دهد.
مانیتور سامسونگ با نسبت کنتراست ۲۵۰۰:۱ و روشنایی حداکثری ۶۰۰ نیتی (HDR) تصاویری شفاف با رنگ‌های زنده و سایه‌های دقیق به نمایش می‌گذارد. پشتیبانی از فناوریهای AMD FreeSync Premium Pro و Adaptive Sync به حذف پارگی تصویر و کاهش لگ ورودی کمک میکند و تجربه‌ای روان و پایدار برای گیمرها فراهم می‌سازد. همچنین قابلیت‌هایی مانند Black Equalizer برای روشن‌تر کردن نواحی تاریک و Virtual Aim Point برای اضافه کردن کراس‌هیر سفارشی، به بازیکنان مزیت رقابتی بیشتری می‌دهد.
مانیتور گیمینگ MSI مدل MAG401QR از طراحی پریمیومی بهره می‌برد که قرارگیری آن روی میزتان، به‌علت وجود نوارهای LED پشت مانیتور، جلوه‌ی خاصی به فضای اتاق می‌بخشد. مانیتور MSI از پنل IPS با وضوح QHD (۳۴۴۰ × ۱۴۴۰ پیکسل) از نوع اولتراواید استفاده میکند و عمق رنگ آن ۱۰ بیتی (۸ بیت + FRC) است؛ یعنی میتواند تا ۱ میلیارد رنگ را نمایش دهد. نرخ نوسازی پنل ۱۵۵ هرتز و زمان پاسخگویی آن نیز ۱ میلی‌ثانیه عنوان شده است.
مانیتور عریض MSI در زمینه پوشش فضاهای رنگی عملکردی ستودنی دارد و با پوشش ۱۱۸ درصدی فضای sRGB، پوشش ۹۰ درصدی Adobe RGB و ۹۵ درصدی DCI-P3، یکی از بهترین مدل‌ها برای بازی کردن یا ویرایش عکس و فیلم به‌شمار می‌رود. پشتیبانی از فناوری DisplayHDR 400 نیز به افزایش روشنایی مانیتور در نمایش تصاویر مختلف کمک شایانی میکند.
مانیتور گیمینگ خمیده‌ی شیائومی G34WQi با ابعاد ۳۴ اینچ و رزولوشن WQHD (3440×1440)، تجربه‌ای اولتراواید و فراگیر برای گیمرها ارائه می‌دهد. نسبت تصویر ۲۱:۹ در کنار انحنای 1500R، میدان دید وسیع‌تری در اختیار کاربر می‌گذارد و به‌خصوص در بازی‌های شبیه‌ساز و رقابتی، حس غوطه‌وری را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد. نرخ نوسازی ۱۸۰ هرتز و زمان پاسخگویی سریع ۱ میلی‌ثانیه‌ای نیز عملکردی روان و بدون تاری حرکت فراهم می‌کنند تا بازیکن در لحظه‌های حساس کمترین تأخیر را تجربه کند.
مانیتور گیمینگ شیائومی با نسبت کنتراست ۴۰۰۰:۱ و روشنایی ۳۵۰ نیتی قادر است تصاویر پرجزئیات و شفاف را حتی در صحنه‌های تاریک به نمایش بگذارد. پوشش رنگی ۱۰۰ درصدی sRGB و ۹۵ درصدی DCI-P3 باعث می‌شود رنگها زنده و دقیق نمایش داده شوند و برای گیمرهایی که به کیفیت بصری اهمیت می‌دهند، گزینه‌ای ایده‌آل باشد. چنین مشخصاتی باعث می‌شوند مانیتور شیائومی علاوه‌بر گیم، برای ادیتورها نیز گزینهی خرید مناسبی به‌نظر برسد.
مانیتورهای عریض مانند مدل UltraGear 34GP63A از ال‌جی، وسعت دید شما را افزایش می‌دهند و اگر جز کاربران حرفه‌ای هستید، شما را از خرید مانیتور جداگانه بی‌نیاز می‌کنند. پنل مانیتور ال‌جی از نوع VA و ۸ بیتی است و از وضوح QHD (۳۴۴۰ × ۱۴۴۰ پیکسل) بهره می‌برد. اگر کارت گرافیک قدرتمندی دارید، می‌توانید با اتصال آن به مانیتور به حداکثر نرخ نوسازی ۱۶۰ هرتزی برسید. همچنین حداقل زمان پاسخگویی مانیتور ۵ میلی‌ثانیه عنوان شده است که کمی برای یک مانیتور گیمینگ بالا است. مانیتور از قابلیت تنظیم ارتفاع و چرخش عمودی (Tilt) بهره می‌برد اما خبری از چرخش افقی و دورانی نیست.
مانیتور UltraGear 34GP63A مجموعه‌ای از ویژگی‌های کاربردی است که بازی کردن و کاربری روزمره را برایتان جذاب‌تر میکند. با قابلیت HDR10 می‌توانید به روشنایی بالایی دست پیدا کنید و با فناوریهای AMD FreeSync Premium و Adaptive Sync از تکه تکه شدن تصاویر جلوگیری کنید. مانیتور ال‌جی همچنین از قابلیت Black Stabilizer برای نمایش بهتر رنگ مشکی در تصاویر تاریک و از فناوری Dynamic Action Sync برای کاهش تاخیر ورودی بهره می‌برد.
مانیتور ۲۷ اینچی ASUS TUF مدل VG27UQ1A با وضوح 4K UHD یکی از بهترین گزینهها برای نمایش دقیق جزییات به‌شمار می‌رود. پنل Fast IPS در کنار نرخ نوسازی ۱۶۰ هرتز و زمان پاسخگویی ۱ میلی‌ثانیه‌ای تجربه‌ای سریع و روان را ارائه می‌دهد. ترکیب فناوری ELMB Sync با Adaptive-Sync نیز باعث می‌شود حرکت‌ها بدون تاری و پرش نمایش داده شوند؛ قابلیتی که به‌ویژه در بازی‌های رقابتی بسیار ارزشمند است.
مانیتور ایسوس از استاندارد HDR10 پشتیبانی میکند و با پوشش ۹۵ درصدی فضای رنگی DCI-P3 رنگها را دقیق و واقعی نشان می‌دهد. فناوریهای اختصاصی ایسوس مانند Shadow Boost برای افزایش وضوح مناطق تاریک درنظر گرفته شده‌اند و حالت‌های تصویری GameVisual و ابزارهای GamePlus نیز تجربه‌ی گیمینگ را کامل‌تر می‌کنند. در نتیجه تصویری پرجزئیات و رنگ‌هایی غنی به‌نمایش در می‌آیند که هم برای بازی و هم برای تماشای محتوای 4K جذابیت بالایی دارند.
مانیتور Odyssey Neo G8 اولین نمایشگر ۳۲ اینچی 4K در دنیاست که نرخ نوسازی فوق‌العاده‌ی ۲۴۰ هرتزی را ارائه می‌دهد. وضوح بالای مانیتور در کنار زمان پاسخگویی ۱ میلی‌ثانیه، ترکیبی کم‌نظیر برای گیمرهای حرفه‌ای ایجاد کرده است. طراحی خمیده با انحنای 1000R میدان دید وسیع‌تری فراهم میکند که با فناوری Mini LED و نوردهی محلی در بیش از ۱۱۹۰ ناحیه، کیفیت تصویر خیره‌کننده‌ای را به نمایش می‌گذارد.
مانیتور سامسونگ با پشتیبانی از HDR2000 و حداکثر روشنایی ۲۰۰۰ نیتی، صحنه‌هایی بسیار پویا با کنتراست استثنایی و رنگ‌های واقعی ارائه می‌دهد. پوشش ۹۵ درصدی فضای رنگی DCI-P3 و پشتیبانی از بیش از ۱ میلیارد رنگ (۱۰ بیت) نیز باعث می‌شود جزئیات تصاویر به دقیق‌ترین شکل ممکن دیده شوند. فناوریهای AMD FreeSync Premium Pro و NVIDIA G-Sync نیز علاوه‌بر تضمین روانی تصاویر، از پارگی و لگ جلوگیری می‌کنند.
LG UltraGear از همان ابتدا به ما نشان می‌دهد که مخاطبش کاربر عادی با مصرف چندرسانه‌ای نیست. این نمایشگر ۴۵ اینچی اولتراواید با پنل OLED و خمیدگی 800R، برای گیمرهایی طراحی شده است که ساعت‌های طولانی در فضای بازی زندگی می‌کنند و میدان دید، واکنش‌پذیری و خوانایی تصویر برایشان اهمیت واقعی دارد، نه صرفا به‌عنوان عددی روی کاغذ.
فرم فوق‌عریض صفحه در بازی‌های شوتر، ریسینگ و عناوین جهان‌باز تأثیر مستقیمی روی تجربه‌ی کاربر دارد؛ اطلاعات محیطی بیشتری هم‌زمان در دید قرار می‌گیرند و نیاز به چرخش‌های اضافی دوربین کمتر می‌شود. خمیدگی عمیق 800R هم صرفا انتخابی ظاهری نیست؛ این انحنا باعث می‌شود فاصله‌ی چشم تا تمام نقاط تصویر یکنواخت‌تر باشد و تمرکز در مدت‌زمان‌های طولانی‌تر حفظ شود.
