بازنگری در تکامل گیاهان؛ میوههای بزرگ پیش از انقراض دایناسورها وجود داشتند
کشف مجموعهای از میوهها و دانههای فسیلشده که حدود ۷۵ میلیون سال پیش در اثر فوران آتشفشانی زیر لایهای از خاکستر دفن شدهاند، تصویری تازه از تاریخ تکامل گیاهان گلدار ارائه میدهد. این یافتهها نشان میدهد که برخلاف تصور قدیمی، این گیاهان نهتنها در دوران دایناسورها حضور داشتهاند، بلکه از نظر تنوع، اندازه و نقش اکولوژیکی نیز بسیار پیشرفتهتر از چیزی بودهاند که پیشتر گمان میرفت.
پژوهشگران پیشتر تصور میکردند ظهور دانهها و میوههای بزرگ پس از انقراض پایان کرتاسه، حدود ۶۶ میلیون سال پیش رخ داده و با گسترش و افزایش تنوع پستانداران و پرندگان مرتبط بوده است. اما شواهد جدید نشان میدهد این روند دستکم ۱۰ میلیون سال پیش از برخورد سیارک قاتل دایناسورها آغاز شده بود.
کشف فسیلهای میوه و دانه در نیومکزیکو نشان میدهد گیاهان گلدار در دوران دایناسورها بسیار متنوعتر از تصور پیشین بودهاند
نتیجه از بررسی فسیلهایی بهدست آمده که درطول حدود ۳۰ سال از سازند جوز کریک در ایالت نیومکزیکو جمعآوری شدهاند. این منطقه با خاکستر ناشی از فوران آتشفشانی پوشیده و بقای گیاهان در شرایطی تقریباً مشابه شهر باستانی پمپئی حفظ شده؛ به همین دلیل جزئیات ظریف میوهها و دانهها بدون تخریب باقی مانده است.
به گزارش نیوساینتیست، تحلیل این مجموعه نشان داد دستکم ۷۷ نوع متفاوت از میوهها و دانهها در این اکوسیستم وجود داشته است. تنوع بالای این ساختارهای تولیدمثلی نشان میدهد جنگلهای آن زمان، برخلاف تصور قدیمی از محیطهایی ساده و محدود، درواقع اکوسیستمهایی پیچیده و غنی بودهاند.
از نظر زیستی، این تنوع غذایی میتوانسته منبع مهمی برای دایناسورهای گیاهخوار و سایر جانوران بزرگ آن دوره باشد. بسیاری از این میوهها گوشتی و مغذی بودهاند و احتمالاً نقش مهمی در زنجیره غذایی و رفتار جانوران داشتهاند.
- گیاهان گلدار از سیارک قاتل دایناسورها جان سالم به در بردند26 شهریور 02مطالعه '3
- بازسازی زیستگاه دایناسورهای قطبی؛ جنگلهای جنوبگان زمانی میزبان هیولاهای ماقبل تاریخ بود26 اردیبهشت 04مطالعه '3
- انقراض دایناسورها چگونه مسیر تکامل جنگلهای بارانی را هموار کرد؟22 مرداد 03مطالعه '5
یکی از مهمترین پیامدهای یافتهها، بازنگری در رابطه میان گیاهان گلدار و جانوران است. دادهها نشان میدهد این دو گروه احتمالاً در روند تکاملی همزمان پیش رفتهاند: گیاهان با تولید میوههای جذاب برای جلب جانوران و جانوران با تغذیه از آنها و کمک به پراکنش دانهها، یکدیگر را در مسیر تکامل هدایت کردهاند.
جائِمین لی از دانشگاه کالیفرنیا برکلی تأکید میکند که تا پیش از این، شواهد مستقیمی برای این تعامل در دوره دایناسورها وجود نداشت، اما اکنون فسیلهای جوز کریک این شکاف را پر کردهاند. به گفته او، وجود میوهها و دانههای بزرگ در این زمان نشان میدهد شرایط اکولوژیکی لازم برای چنین تعاملاتی از مدتها پیش فراهم بوده است.
جالب اینجاست که پیش از این، فسیلهای مشابه در دیگر نقاط کرتاسه معمولاً بسیار کوچک و اغلب به اندازه دانه خشخاش بودند. اما در این مجموعه، اندازه برخی نمونهها به بلوبری یا حتی بلوطهای کوچک میرسد. این تفاوت نشاندهنده تنوع بسیار بیشتر گیاهان آن دوره نسبت به برآوردهای قبلی است.
از میان ۷۷ نوع شناساییشده، حدود یکسوم ساختار گوشتی داشتهاند؛ خصوصیتی که معمولاً نشاندهنده پراکنش توسط جانوران و نه باد است. فقط بخش کوچکی (حدود ۵ درصد) دارای ساختارهای بالدار برای انتشار توسط باد بودهاند. این الگو بهوضوح نقش پررنگ جانوران در پراکندگی دانهها را در آن زمان نشان میدهد.
برخلاف تصور قدیمی، میوهها و دانههای بزرگ پس از انقراض دایناسورها بهوجود نیامدند، بلکه پیشتر نیز وجود داشتهاند
شواهد حاصل از مطالعه همچنین نشان میدهد اکوسیستم جنگلهای کرتاسه ترکیبی از گیاهان گلدار، مخروطیان و حتی نخلها بوده است. بااینحال، ساختار کلی این جنگلها احتمالاً بسیار متفاوت از جنگلهای امروزی بوده و هنوز بخشهای زیادی از آن ناشناخته باقی مانده است.
با وجود این پیشرفتها، پژوهشگران تأکید میکنند که هنوز نمیتوان با قطعیت گفت هر یک از این دانهها متعلق به کدام گونه گیاهی بودهاند، زیرا برای این کار باید فسیلهایی یافت شود که دانهها به شاخهها یا برگهای گیاه متصل باشند. تا آن زمان، بخشی از تصویر جنگلهای باستانی کرتاسه همچنان در هالهای از ابهام باقی خواهد ماند.
پژوهش در ژورنال Science منتشر شده است.