با ماهماهی آشنا شوید؛ تنها ماهی خونگرم دنیا که ۵ درجه از آب اطرافش گرمتر است
ماهماهی یا مونفیش یکی از شگفتانگیزترین موجودات زیر آب است. این ماهی بهطور کامل خونگرم است؛ خصوصیتی که تا پیش از کشف آن در ماهماهی در سال ۲۰۱۵، تنها در پستانداران و پرندگان دیده شده بود. ماهماهی قادر است دمای بدن خود را ۵ درجه سانتیگراد بالاتر از دمای آب دریا حفظ کند. این ویژگی منحصر به فرد به ماهی امکان میدهد که در اعماق سرد اقیانوسها زندگی کند و از مزایای زیادی برخوردار شود که دیگر ماهیها از آن بیبهرهاند.
بهطور معمول، ماهیها خونسرد هستند و دمای بدنشان با دمای محیط زیستشان تقریباً برابر است. اما وقتی میگوییم ماهماهی بهطور کامل خونگرم است، یعنی توانایی حفظ دمای داخلی خود را در تمام بخشهای بدن، از جمله عضلات، قلب و مغز دارد.
ماهیها بهجای تنفس از هوا، اکسیژن مورد نیاز خود را از آب دریا که از روی رگهای خونی در آبششهایشان عبور میکند، دریافت میکنند. چون دمای آب دریا اغلب پایین است، دمای بدن ماهیها نیز به همان اندازه سرد است.
در حالی که ماهیهای دیگر بدنشان با دمای محیط تطابق مییابد، ماهماهی در آبهای سرد بهطور طبیعی گرمای بدنش را حفظ میکند. دانشمندان متوجه شدند که این ماهی همواره از آب اطراف خود گرمتر است. جالب اینکه این گرما نه تنها بهدلیل حرکت ماهماهی نیست، بلکه در تمامی بخشهای بدنش، حتی قلبش بهطور یکنواخت وجود دارد.
دانشمندان با انجام بررسیهایی روی آناتومی و فیزیولوژی ماهماهی متوجه شدهاند این نوع ماهی شبکه خاصی از رگهای خونی در آبششهای خود دارد که بهلطف آنها میتواند گرمای بدنش را حفظ کند. این شبکه از رگهای خونی بهطور خاص به شکلی طراحی شده است که دمای خون را حفظ کند. خون گرمشده که از بدن خارج میشود، خون سردی را که از آبششها بازمیگردد، گرم میکند. این فرآیند، «تبادل حرارتی معکوس» نام دارد و باعث میشود ماهی بتواند دمای خون خود را در عضلات، قلب و مغزش حدود ۵ درجه سانتیگراد بالاتر از دمای آب حفظ کند.
- با سانفیش، عجیبترین و بهدردنخورترین ماهی اقیانوس آشنا شوید22 آبان 04مطالعه '7
- دگردیسی عجیب در سپرماهیان؛ وقتی یکی از چشمها به آن طرف سر مهاجرت میکند05 شهریور 04مطالعه '3
- ایکاروس اعماق دریا: ماهی شگفتانگیزی که در نور ظاهر شد و دنیا را شگفتزده کرد10 فروردین 04مطالعه '4
- چه میشود اگر تمام ماهیهای اقیانوس ناپدید شوند؟05 بهمن 02مطالعه '3
ویژگی خونگرم بودن باعث میشود ماهماهی بتواند با سرعت بیشتری شنا کند و در شکار خود نسبت به ماهیهای دیگر فعالتر باشد. برخلاف ماهیهای دیگر که معمولاً در محیطهای سرد کمتحرک هستند، ماهیماه میتواند شکار را دنبال کند و بهسرعت از یک نقطه به نقطه دیگر برود.
کشف ویژگی خونگرم بودن باعث شد ماهماهی نه تنها عنوان ماهی خونگرم را بهدست آورد، بلکه بهعنوان یک شکارچی فعال و سریع در محیطهای سرد شناخته شود. نیکلاس وگنر، زیستشناس آبزیان از مرکز علم شیلات جنوبغربی اداره ملی اقیانوسی و جوی آمریکا میگوید: «قبل از این کشف، فکر میکردم ماهماهی مانند بسیاری از ماهیهای دیگر که در محیطهای سرد زندگی میکنند، ماهی کندی است. اما حالا میدانیم این ماهی میتواند بدن خود را گرم نگه دارد و بهطور فعال به شکار بپردازد و مسافتهای طولانی را طی کند.»
در سال ۲۰۱۸، دانشمندان متوجه شدند ماهماهیها فقط یک گونه نیستند و از چندین گونه مختلف تشکیل شدهاند. پیش از این، تصور میشد که فقط یک گونه از ماه ماهی وجود دارد که ویژگی خونگرم بودن را دارد، اما تاکنون پنج گونه ماهماهی شناسایی شدهاند. بااینحال، تنها گونهای که بهطور کامل خونگرم است، ماهی اُپاه (Lampris guttatus) است.